Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 5

मनु-शतरूपा-प्रसूतिः तथा दक्षकन्याविवाहाः

Manu–Śatarūpā, Prasūti, and the Marriages of Dakṣa’s Daughters

तस्मात्तु शतरूपा सा पुत्रद्वयमसूयत । प्रियव्रतोत्तानपादौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ । कन्ये द्वे च महाभागे याभ्यां जातास्त्विमाः प्रजाः । आकूतिरेका विज्ञेया प्रसूतिरपरा स्मृता

tasmāttu śatarūpā sā putradvayamasūyata | priyavratottānapādau putrau putravatāṃ varau | kanye dve ca mahābhāge yābhyāṃ jātāstvimāḥ prajāḥ | ākūtirekā vijñeyā prasūtiraparā smṛtā

ต่อจากนั้น ศตรูปาให้กำเนิดโอรสสององค์—ปรียวรตะและอุตตานปาทะ—ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้มีบุตรชาย อีกทั้งให้กำเนิดธิดาผู้มีบุญยิ่งสองนาง ซึ่งเป็นเหตุให้หมู่ประชาสืบสายแพร่หลาย; นางหนึ่งพึงรู้จักว่า “อากูติ” และอีกนางหนึ่งเป็นที่ระลึกนามว่า “ประสูติ”.

tasmātfrom that/thereafter
tasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन); Pronoun (सर्वनाम)
tuthen/and
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
śatarūpāŚatarūpā
śatarūpā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśatarūpā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); Pronoun (सर्वनाम)
putra-dvayamtwo sons
putra-dvayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक) + dvi (संख्या-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); dvigu compound meaning 'two sons'
asūyatagave birth to
asūyata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsū (धातु)
FormLuṅ (Aorist/लुङ्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
priyavrata-uttānapādauPriyavrata and Uttānapāda
priyavrata-uttānapādau:
Apposition (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootpriyavrata (प्रातिपदिक) + uttānapāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual (द्विवचन); dvandva naming two persons
putrau(two) sons
putrau:
Apposition (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual (द्विवचन)
putravatāmof those having sons
putravatām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootputravat (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन); possessive adjective used substantively
varauexcellent/best
varau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual (द्विवचन); adjective qualifying putrau
kanyetwo daughters
kanye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkanyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual (द्विवचन)
dvetwo
dve:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual (द्विवचन); numeral adjective
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय-अव्यय)
mahābhāgevery fortunate
mahābhāge:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual (द्विवचन); adjective qualifying kanye
yābhyāmby whom (two)
yābhyām:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (3rd/तृतीया), Dual (द्विवचन); relative pronoun
jātāḥborn
jātāḥ:
Kriyā (क्रिया/भाव)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormPast passive participle (क्त-प्रत्यय), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
tuindeed/and
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
imāḥthese
imāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); demonstrative pronoun
prajāḥcreatures/people
prajāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
ākūtiḥĀkūti
ākūtiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootākūti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
ekāone
ekā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); numeral adjective
vijñeyāto be known (as)
vijñeyā:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeVerb
Rootjñā (धातु)
FormGerundive/Future passive participle (तव्यत्/य-प्रत्यय), Feminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
prasūtiḥPrasūti
prasūtiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprasūti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
aparāthe other
aparā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootapara (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); adjective qualifying prasūtiḥ
smṛtāis remembered/called
smṛtā:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
FormPast passive participle (क्त-प्रत्यय), Feminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)

Suta Goswami (narrating the Purāṇic genealogy to the sages at Naimiṣāraṇya, as typical of the Vāyavīya section)

Tattva Level: pasha

Significance: Genealogies sacralize social-cosmic order (varṇa/āśrama and prajā continuity) as part of sṛṣṭi; for Śaiva Siddhānta, such order is a field for karma and purification, ultimately to be transcended by Śiva’s grace.

Role: nurturing

Cosmic Event: expansion of human/cosmic lineages through Manu’s children (sṛṣṭi continuation)

Ś
Śatarūpā
P
Priyavrata
U
Uttānapāda
Ā
Ākūti
P
Prasūti

FAQs

The verse frames worldly lineage (prajā) as part of an ordered cosmos: in Shaiva Siddhanta, such order ultimately operates under Pati (Śiva), while beings (paśu) move through dharma and experience toward purification and liberation.

Though genealogical, it supports the Purāṇic setting in which householders sustain dharma; in the Shiva Purana this dharma is fulfilled by honoring Saguna Śiva—often through Linga worship—so that worldly duties and spiritual ascent proceed together.

No specific rite is prescribed in this verse; the practical takeaway is grihastha-dharma anchored in Śiva-bhakti—daily remembrance of the Panchākṣarī ("Om Namaḥ Śivāya") and simple Linga worship as one’s life supports prajā and dharma.