Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 32

विदलोत्पलदैत्ययोरुत्पत्तिः देवपराजयः ब्रह्मोपदेशः नारदप्रेषणम्

Vidalotpala Daityas, Defeat of the Devas, Brahmā’s Counsel, and Nārada’s Mission

सांबिकोऽपि शिवो व्यास क्रीडित्वा सुविहारवित् । जगाम स्वालयं प्रीतस्सगणो भक्तवत्सलः

sāṃbiko'pi śivo vyāsa krīḍitvā suvihāravit | jagāma svālayaṃ prītassagaṇo bhaktavatsalaḥ

โอ้พระวยาส พระศิวะพร้อมด้วยพระอัมพิกา ครั้นทรงกีฬาสนุกและเสด็จประพาสอย่างรื่นรมย์แล้ว ก็ทรงปีติ เสด็จกลับสู่พระนิวาสของพระองค์ พร้อมหมู่คณะคณะ (คณะ) เพราะพระองค์ทรงเมตตาต่อภักตะเสมอ

साम्बिकःwith Ambikā (Pārvatī)
साम्बिकः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootस + अम्बिका (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (अम्बिकया सह/अम्बिकासहितः)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-निपात (also/even)
शिवःŚiva
शिवः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
व्यासO Vyāsa
व्यास:
सम्बोधन (Sambodhana/Vocative)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
क्रीडित्वाhaving played/sported
क्रीडित्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootक्रीड् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund)
सुविहारवित्knower of delightful sport
सुविहारवित्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसु + विहार + विद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (सुविहारं वेत्ति)
जगामwent
जगाम:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
स्वालयम्to his own abode
स्वालयम्:
कर्म/गति-लक्ष्य (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootस्व + आलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य आलयः)
प्रीतःpleased
प्रीतः:
कर्ता-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeVerb
Rootप्री (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सगणःwith his attendants
सगणः:
कर्ता-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootस + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (गणैः सह)
भक्तवत्सलःaffectionate to devotees
भक्तवत्सलः:
कर्ता-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootभक्त + वत्सल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भक्तेषु वत्सलः)

Suta Goswami (narrating to the sages, addressing Vyasa within the narrative)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Sthala Purana: Not a Jyotirliṅga passage; it frames Śiva’s līlā with Ambikā and His return to His own abode with gaṇas, emphasizing bhakta-vātsalya.

Significance: Models the Siddhānta theme that the Lord is personally accessible and responsive to devotion; remembrance of such līlā is treated as merit-bearing (puṇya) and fear-dispelling in the surrounding verses.

Shakti Form: Ambikā

Role: nurturing

S
Shiva
P
Parvati

FAQs

It highlights Śiva’s saguna-līlā: though transcendent as Pati (the Lord), He lovingly engages in divine play with Ambikā and returns with His gaṇas, emphasizing His accessible, devotee-protecting nature (bhakta-vatsala).

The verse supports saguna-upāsanā: devotees may approach Śiva as the personal Lord who acts, rejoices, and blesses—an outlook that naturally flows into Linga worship as the revered, approachable form of the same Supreme.

A practical takeaway is bhakti with remembrance (smaraṇa) of Śiva’s compassionate nature—reciting the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya” while contemplating Him as bhakta-vatsala and offering simple worship (lamp, water, bilva) to the Linga.