Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 17

सृष्टिक्रमवर्णनम् / Description of the Sequence of Creation

आकूत्यां च रुचेश्चाभूद्वंद्वं यज्ञश्च दक्षिणा । यज्ञस्य जज्ञिरे पुत्रा दक्षिणायां च द्वादश

ākūtyāṃ ca ruceścābhūdvaṃdvaṃ yajñaśca dakṣiṇā | yajñasya jajñire putrā dakṣiṇāyāṃ ca dvādaśa

จากอากูติและฤจิ ได้บังเกิดคู่ทิพย์คือ ยัชญะ และทักษิณา และโดยทักษิณา ยัชญะมีโอรสสิบสององค์.

ākūtyāmin/through Ākūti
ākūtyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootākūti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
ruceḥof Ruci
ruceḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootruci (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
abhūtthere arose/was born
abhūt:
Kriyā (क्रिया/finite verb)
TypeVerb
Root√bhū (भू धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfective past), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
dvandvama pair, a couple
dvandvam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdvandva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
yajñaḥYajña (name/personified sacrifice)
yajñaḥ:
Karta (कर्ता/member of pair)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
dakṣiṇāDakṣiṇā (name)
dakṣiṇā:
Karta (कर्ता/member of pair)
TypeNoun
Rootdakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
yajñasyaof Yajña
yajñasya:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
jajñirewere born
jajñire:
Kriyā (क्रिया/finite verb)
TypeVerb
Root√jan (जन् धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद (Ātmanepada), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
putrāḥsons
putrāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
dakṣiṇāyāmin/through Dakṣiṇā
dakṣiṇāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootdakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
dvādaśatwelve
dvādaśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण/quantifier of putrāḥ)
TypeNoun
Rootdvādaśa (प्रातिपदिक/संख्याशब्द)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत् प्रयोग (indeclinable-like usage), प्रथमा (Nominative) बहुवचनार्थे (denoting plural count)

Sūta Gosvāmin

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Sadyojāta

Type: stotra

Role: nurturing

Offering: naivedya

Cosmic Event: personification of yajña and dakṣiṇā as progenitors; ritual principle becomes generative power in cosmic order

Ā
Ākūti
R
Ruci
Y
Yajña
D
Dakṣiṇā

FAQs

It presents Yajña (sacred, ordered action) and Dakṣiṇā (right offering) as a divinely ordained pair—teaching that dharmic action becomes spiritually fruitful only when joined with proper intention, reverence, and giving.

Linga-worship in the Shiva Purana emphasizes disciplined ritual and inner devotion. Yajña and Dakṣiṇā symbolize that outer worship (offerings, rites) must be accompanied by the correct spirit of surrender to Saguna Shiva for the rite to become sanctifying rather than merely transactional.

Offer worship with “dakṣiṇā-bhāva”—a mindset of giving: perform japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and make a sincere offering (naivedya, dāna, or service) as part of Shiva-pūjā, aligning action with devotion.