Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 43

कुमाराभिषेकवर्णनम् — Description of Kumāra’s Abhiṣeka

Consecration/Installation

गजेन्द्रं चैव वज्रं च ददौ तस्मै सुरेश्वरः । श्वेतच्छत्रं रत्नमालां ददौ वस्तुं जलेश्वरः

gajendraṃ caiva vajraṃ ca dadau tasmai sureśvaraḥ | śvetacchatraṃ ratnamālāṃ dadau vastuṃ jaleśvaraḥ

พระอินทร์ผู้เป็นจอมเทพประทานช้างคเชนทร์และวัชระแก่เขา ส่วนพระวรุณเจ้าแห่งน้ำนั้นถวายฉัตรขาว พวงมาลัยรัตนะ และของทิพย์อันล้ำค่าอื่น ๆ

गजेन्द्रम्lord of elephants
गजेन्द्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगजेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (गजानाम् इन्द्रः)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
वज्रम्thunderbolt (Vajra)
वज्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ददौgave
ददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्य-प्रयोग), चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन
सुरेश्वरःlord of the gods
सुरेश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुरेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् ईश्वरः)
श्वेतच्छत्रम्white parasol
श्वेतच्छत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्वेत + छत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (श्वेतं छत्रम्)
रत्नमालाम्garland of jewels
रत्नमालाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरत्नमाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रत्नानां माला)
ददौgave
ददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वस्तुम्to dwell (to abide)
वस्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः—"वसितुम्" (to dwell/abide)
जलेश्वरःlord of waters
जलेश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजलेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (जलस्य ईश्वरः)

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

I
Indra
V
Varuna

FAQs

The verse shows the devas honoring a divinely empowered being with symbols of sovereignty and protection, implying that spiritual authority and success arise by grace and right alignment with Shiva’s cosmic order (Pati), not merely by personal power.

In the Shiva Purana’s devotional frame, such gifts reflect Saguna Shiva’s governance of the universe through His divine functionaries; honoring Shiva through Linga-worship harmonizes one’s life with that order, drawing protection, auspiciousness, and steadiness.

A practical takeaway is to offer respectful upacāras (umbrella, garlands, ornaments) in Shiva-pūjā, while meditating with the Pañcākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya,” cultivating humility and receptivity to divine grace.