HomeRig VedaMandala 6Sukta 66Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 6.66

Rishi: Bharadvāja
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh

नास्य वर्ता न तरुता न्वस्ति मरुतो यमवथ वाजसातौ । तोके वा गोषु तनये यमप्सु स व्रजं दर्ता पार्ये अध द्योः ॥

नास्य॑ व॒र्ता न त॑रु॒ता न्व॑स्ति॒ मरु॑तो॒ यमव॑थ॒ वाज॑सातौ । तो॒के वा॒ गोषु॒ तन॑ये॒ यम॒प्सु स व्र॒जं दर्ता॒ पार्ये॒ अध॒ द्योः ॥

nā́syà vartā́ ná tarutā́ nv asti marúto yám ávatha vā́jasātau | tókē vā góṣu tánaye yám apsú sá vrajáṃ dartā́ pā́rye ádha dyóḥ ||

สำหรับเขา ไม่มีทางหวนกลับ ไม่มีผู้ใดเอาชนะได้—โอ มรุททั้งหลาย ผู้ซึ่งท่านเกื้อหนุนในชัยแห่งความอุดม (vāja-sāti) นั้น. ไม่ว่าในเด็กน้อย ในฝูงโค ในเชื้อสาย หรือในสายน้ำทั้งหลาย—เขาย่อมทลายคอก/ค่าย (vraja) เปิดออก แม้ ณ ขอบเขตอันไกลโพ้น ก็ยังภายใต้ฟากฟ้าได้ทำให้แตกพัง.

न । अस्य॑ । व॒र्ता । न । त॒रु॒ता । नु । अ॒स्ति॒ । मरु॑तः । यम् । अव॑थ । वाज॑ऽसातौ । तो॒के । वा॒ । गोषु॑ । तन॑ये । यम् । अ॒प्ऽसु । सः । व्र॒जम् । दर्ता॑ । पार्ये॑ । अध॑ । द्योः ॥न । अस्य । वर्ता । न । तरुता । नु । अस्ति । मरुतः । यम् । अवथ । वाजसातौ । तोके । वा । गोषु । तनये । यम् । अप्सु । सः । व्रजम् । दर्ता । पार्ये । अध । द्योः ॥na | asya | vartā | na | tarutā | nu | asti | marutaḥ | yam | avatha | vāja-sātau | toke | vā | goṣu | tanaye | yam | ap-su | saḥ | vrajam | dartā | pārye | adha | dyoḥ

not
:
TypeIndeclinable
Root
अस्यof him/its
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक: अस्मद्/इदम्-श्रृंखला)
वर्ताone who can obstruct/turn back; a restrainer
वर्ता:
कर्तृ (as predicate-noun: ‘one who…’)
TypeNoun
Rootवर्तृ (√वृत् ‘to turn, proceed’ से कर्तृ-प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Root
तरुताone who can surpass/overcome
तरुता:
कर्तृ (predicate-noun)
TypeNoun
Rootतरुत्/तरुता (√तॄ/√तर् ‘to cross, overcome’ से शक्तिवाचक/कर्तृवाचक नाम)
नुindeed/now
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Root√अस्
मरुतःO Maruts
मरुतः:
सम्बोधन/कर्तृ (addressed; logical subject of praise)
TypeNoun
Rootमरुत्
यम्whom
यम्:
कर्म (relative object)
TypePronoun
Rootयद्
अवथyou help/protect
अवथ:
TypeVerb
Root√अव् (अव्/अवति ‘to help, protect’)
वाजसातौin the winning of the prize (contest)
वाजसातौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवाजसाति (वाज ‘prize, strength’ + साति ‘winning’)
तोकेin offspring/at home
तोके:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतोक
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
गोषुamong the cows; in cattle
गोषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगो
तनयेin the son/descendant
तनये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतनय
यम्whom
यम्:
कर्म (relative object)
TypePronoun
Rootयद्
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप्
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
व्रजम्enclosure/pen; (here) a stronghold
व्रजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रज
दर्ताsplitter; breaker
दर्ता:
कर्तृ (predicate-noun)
TypeNoun
Rootदर्तृ (√दॄ/√दर् ‘to split, cleave’ से कर्तृ-प्रातिपदिक)
पार्येat/for the far side; in the beyond
पार्ये:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootपार्य (पार ‘far side’ से विशेषण)
अधthen; and
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध
द्यौःthe sky; Heaven
द्यौः:
कर्तृ/उपपद-सम्बन्ध (as concluding subject/evocation)
TypeNoun
Rootद्यौ (दिव्)