Rig Veda Sukta 61
Mandala 6Sukta 6114 Mantras

Sukta 61

Sukta 6.61

Rishi

Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (traditional attribution for RV 6.61 to Bharadvāja)

Devata

Sarasvatī

Chandas

Trishtubh (common for narrative/praise in this mandala; verse-level confirmation may vary)

บทสวดนี้สรรเสริญพระสรัสวตีในฐานะแม่น้ำผู้ยิ่งใหญ่ให้ชีวิต และเป็นอำนาจทิพย์ผู้ประทานพละกำลัง ชัยชนะ และความอุดมสมบูรณ์แก่ผู้อุปถัมภ์และผู้ประกอบยัญที่คู่ควร ระลึกถึงพลังของพระนางที่ทำลายอุปสรรคและปราบปรามอำนาจกักตุน (ปณิ) พร้อมทั้งอธิษฐานให้กระแสอันหล่อเลี้ยงของพระนางนำชุมชนไปสู่ถิ่นพำนักอันอุดมเป็นมงคล และให้ห่างไกลจากความสูญเสียอันแห้งแล้งกันดาร

Mantras

Mantra 1

इयमददाद्रभसमृणच्युतं दिवोदासं वध्र्यश्वाय दाशुषे । या शश्वन्तमाचखादावसं पणिं ता ते दात्राणि तविषा सरस्वति ॥

นางได้ประทานพลังอันห้าวหาญซึ่งปลดเปลื้องหนี้ ให้แก่ทิวโวดาสะ และแก่ผู้ถวายคือวธฺรฺยศฺวะ. นางผู้ฟาดฟันปณิผู้ยืนยง—ผู้ตระหนี่กักตุนผลกำไร—โอ้สรัสวตี ของประทานเหล่านั้นคือทานแห่งฤทธานุภาพของท่าน.

Mantra 2

इयं शुष्मेभिर्बिसखा इवारुजत्सानु गिरीणां तविषेभिरूर्मिभिः । पारावतघ्नीमवसे सुवृक्तिभिः सरस्वतीमा विवासेम धीतिभिः ॥

นางด้วยพลังทั้งหลาย (śuṣma) ทะลวงออกดุจผู้ฉีกก้านบัว; ด้วยระลอกคลื่นอันเกรียงไกร (ūrmi) นางกระแทกสันเขาแห่งภูผาให้แตก. ผู้สังหารสิ่งที่ “ไกลโพ้น” (ความมืดที่ทำให้ห่างเหิน) เพื่อเกื้อกูลเรา—ด้วยถ้อยคำสรรเสริญอันงามและด้วยความคิดดลใจ (dhī) เราขอเชิญสรัสวตี (Sarasvatī) ให้มาใกล้และสถิตอยู่กับเรา.

Mantra 3

सरस्वति देवनिदो नि बर्हय प्रजां विश्वस्य बृसयस्य मायिनः । उत क्षितिभ्योऽवनीरविन्दो विषमेभ्यो अस्रवो वाजिनीवति ॥

โอ้ สรัสวตี จงกดปราบผู้หมิ่นเทพ; จงทำลายวงศ์และความงอกงามของผู้ลวงล่อทั่วหล้า (māyin). และเพื่อหมู่ชน นางได้ค้นพบหนทาง; จากที่กันดารและยากลำบาก นางทำให้สายน้ำไหลหลั่ง โอ้ผู้เปี่ยมพลังชัยชนะ (vājini-vatī).

Mantra 4

प्र णो देवी सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती । धीनामवित्र्यवतु ॥

ขอพระเทวีสรัสวตี ผู้มั่งคั่งด้วยพลัง vāja และผู้ทรงกำลังชัยชนะ จงก้าวนำหน้าเพื่อเรา; ขอพระนางผู้คุ้มครอง จงพิทักษ์และหล่อเลี้ยงความคิดดลใจ (dhī) ของเรา.

Mantra 5

यस्त्वा देवि सरस्वत्युपब्रूते धने हिते । इन्द्रं न वृत्रतूर्ये ॥

ผู้ใดก็ตามที่เพื่อประโยชน์อันแท้จริงเรียกเชิญพระองค์ให้มาใกล้ โอ้เทวีสรัสวตี—ดุจอินทระในศึกพิชิตวฤตระ พระองค์ย่อมเป็นกำลังเกื้อหนุนแห่งชัยชนะของเขาในสงครามเพื่อแสงสว่าง

Mantra 6

त्वं देवि सरस्वत्यवा वाजेषु वाजिनि । रदा पूषेव नः सनिम् ॥

พระองค์ เทวีสรัสวตี ผู้ทรงพลัง ในศึกเพื่อ vāja (ชัยชนะ/ทรัพย์รางวัล)—ขอประทานแก่เราซึ่งการชนะได้; ดุจปูษัน ขอประทานแก่เราซึ่งผลได้อันมั่นคงและการพบทางอันถูกต้อง

Mantra 7

उत स्या नः सरस्वती घोरा हिरण्यवर्तनिः । वृत्रघ्नी वष्टि सुष्टुतिम् ॥

และเพื่อเรานั้น สรัสวตีองค์นั้น—น่าเกรงขามต่อผู้ขัดขวาง ผู้มีวิถีอันเป็นทอง—ผู้สังหารวฤตระ ย่อมปรารถนาและรับเอาบทสรรเสริญอันงดงามที่สรรเสริญอย่างดี

Mantra 8

यस्या अनन्तो अह्रुतस्त्वेषश्चरिष्णुरर्णवः । अमश्चरति रोरुवत् ॥

นางผู้มีการเคลื่อนไหวดุจมหาสมุทรไร้ที่สุด—ไม่ถูกขัดขวาง เร่าร้อนพุ่งพล่าน แล่นไหลไม่หยุด—ผู้มีพลังดำเนินไปดุจคลื่นคำรามถาโถม: ขอให้พลังแห่งกระแสอันสว่างไสวของสรัสวตี (Sarasvatī) ทำงานอยู่ในเราเถิด

Mantra 9

सा नो विश्वा अति द्विषः स्वसॄरन्या ऋतावरी । अतन्नहेव सूर्यः ॥

ขอให้นาง—พี่น้องของเรา ผู้ทรงไว้ซึ่งฤตะ (ṛta) ผู้ค้ำจุนระเบียบอันเที่ยงธรรม—พาเราข้ามพ้นความชิงชังทั้งปวง ข้ามพ้นแรงต้านทุกประการ; ดุจดวงอาทิตย์ที่แผ่ขยายวันเวลาและขจัดความคับแคบอึดอัด

Mantra 10

उत नः प्रिया प्रियासु सप्तस्वसा सुजुष्टा । सरस्वती स्तोम्या भूत् ॥

และขอให้สรัสวตี (Sarasvatī) เป็นที่รักแก่เราท่ามกลางพลังอันเป็นที่รักทั้งปวง—นางผู้มีสายน้ำพี่น้องเจ็ดสาย ผู้ประสานสอดคล้องอย่างงดงาม ผู้ยินดีอย่างสมบูรณ์—เมื่อปลุกความกลมกลืนแห่งภาวะให้ตื่นขึ้น ขอให้นางเป็นผู้ควรแก่บทสรรเสริญของเรา

Mantra 11

आपप्रुषी पार्थिवान्युरु रजो अन्तरिक्षम् । सरस्वती निदस्पातु ॥

พระนางผู้เติมเต็มรูปทั้งหลายแห่งแผ่นดิน และแผ่เต็มแดนกลางอันกว้างใหญ่ (อันตริกษะ)—ขอพระสรัสวตีทรงคุ้มครองเราจากเสียงแห่งการปฏิเสธ และจากการกระทบกระแทกของวาจาศัตรู.

Mantra 12

त्रिषधस्था सप्तधातुः पञ्च जाता वर्धयन्ती । वाजेवाजे हव्या भूत् ॥

ผู้ตั้งมั่นในสามที่ประทับ ผู้ก่อรูปเป็นระเบียบเจ็ดชั้น ผู้บังเกิดในความเป็นไปห้าชั้น ผู้เพิ่มพูนความเจริญงอกงามของเรา—ขอให้พระนางเป็นพลังที่เราน้อมเชิญ (havya) ในทุกคราวแห่งการได้มาซึ่งความอุดมแห่งกำลัง.

Mantra 13

प्र या महिम्ना महिनासु चेकिते द्युम्नेभिरन्या अपसामपस्तमा । रथ इव बृहती विभ्वने कृतोपस्तुत्या चिकितुषा सरस्वती ॥

พระนางผู้ปรากฏเด่นท่ามกลางผู้ยิ่งใหญ่ด้วยความยิ่งใหญ่ของพระองค์เอง ผู้เหนือกว่าผู้อื่นด้วยฤทธิ์อันส่องประกาย—ผู้ทรงประสิทธิผลยิ่งในกิจทั้งหลาย: พระสรัสวตี ผู้กว้างใหญ่ดุจราชรถเมื่อแล่นไป ผู้ถูกสรรค์สร้างเพื่อความเป็นไปอันไพศาล สมควรแก่การสรรเสริญของผู้รู้.

Mantra 14

सरस्वत्यभि नो नेषि वस्यो माप स्फरीः पयसा मा न आ धक् । जुषस्व नः सख्या वेश्या च मा त्वत्क्षेत्राण्यरणानि गन्म ॥

โอ้ สรัสวตี โปรดนำพวกเราไปสู่ความอุดมอันประเสริฐยิ่ง อย่าขับไล่เรา—อย่าฟาดฟันเราด้วยธารน้ำนมอันหล่อเลี้ยง (ปยัส) ของท่าน ขอทรงยินดีรับมิตรภาพและความใกล้ชิดของเรา ขออย่าให้เราจากเขตแดนของท่านไปสู่ทุ่งไร้ธารชีวิต อันกันดารว่างเปล่าเลย

Frequently Asked Questions

In this hymn Sarasvatī is both a great river and a goddess: her waters nourish life, and her divine power grants strength, protection, and inspired clarity to those who offer and live rightly.

The Paṇi represents withholding and hoarding that blocks rightful gain. By saying Sarasvatī strikes down the Paṇi, the hymn praises her as the force that removes obstacles to prosperity and restores healthy circulation of wealth and support.

The final verse asks Sarasvatī to lead the people toward better fortune, not to push them away or harm them with her flow, and to keep them close to her fertile, life-sustaining sphere rather than ‘barren fields.’

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App