Rig Veda 6.48.14: Mandala 6, Sukta 48, Mantra 14

Sukta 6.48

Rishi: Bharadvāja

Devata: Agni/Pūṣan as the praised guide (the verse employs comparative epithets via major deities)

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

तं व इन्द्रं न सुक्रतुं वरुणमिव मायिनम् । अर्यमणं न मन्द्रं सृप्रभोजसं विष्णुं न स्तुष आदिशे ॥

Transliteration

táṃ va indrám na sukrátuṃ váruṇam iva māyínam | aryamáṇaṃ na mandráṃ sṛprá-bhojasaṃ víṣṇuṃ na stuṣe ā́diśe ||

Translation

ข้าพเจ้าสรรเสริญท่านเพื่อพวกท่าน—ดุจอินทระในเจตจำนงอันเข้มแข็ง ดุจวรุณะในอำนาจอันรู้เท่าทัน ดุจอริยมันในความรื่นรมย์กลมเกลียวและการหล่อเลี้ยงอันเอื้อเฟื้อ ดุจวิษณุในระเบียบอันแผ่กว้าง—ข้าพเจ้าขับสรรเสริญท่านในฐานะพลังผู้ชี้นำที่พึงดำเนินตาม.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him / that one
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वः: of you / for you (enclitic)
• वः: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• न: like / as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• सुक्रतुम्: of good resolve / wise in counsel
• सुक्रतुम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सु-क्रतु (प्रातिपदिक; सु + क्रतु)

• वरुणम्: Varuṇa
• वरुणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (उपमा-निपात)

• मायिनम्: possessing māyā / wondrous, artful
• मायिनम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मायिन् (प्रातिपदिक; माया-सम्बद्ध)

• अर्यमणम्: Aryaman
• अर्यमणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्यमन् (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• मन्द्रम्: gladdening / pleasant, exhilarating
• मन्द्रम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र (प्रातिपदिक)

• सृप्रभोजसम्: having strong/beautiful ‘sṛpra’ and nourishment; vigorous in might
• सृप्रभोजसम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सृप्र-भोजस (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; सृप्र + भोजस)

• विष्णुम्: Viṣṇu
• विष्णुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• स्तुषे: I praise
• स्तुषे: Kartā
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)

• आदिशे: I address / I proclaim (to)
• आदिशे: Kartā
• Type: Verb
• Root: आ-√दिश् (धातु)