Rig Veda 5.40.4 — Mandala 5, Sukta 40, Mantra 4
Sukta 5.40
Rishi: Atri Bhāuma (Atri of the Atris) (traditional attribution for RV 5.40)
Devata: Indra (as the arriving power at the Madhyandina Soma-pressing)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 5.40; needs padic verification across the hymn)
Samhita Patha (Devanagari)
ऋजीषी वज्री वृषभस्तुराषाट् छुष्मी राजा वृत्रहा सोमपावा । युक्त्वा हरिभ्यामुप यासदर्वाङ्माध्यंदिने सवने मत्सदिन्द्रः ॥
Transliteration
ṛjīṣī vajrī vṛṣabhás turāṣā́ṭ chuṣmī́ rājā vṛtrahā́ somapā́vā | yuktvā́ háribhyām úpa yāsad arvā́ṅ mādhyáṃdine sávane matsád índraḥ ||
Translation
ผู้แล่นตรง ผู้ทรงวัชระ โคผู้แห่งพลัง; ผู้พิชิตผู้ต้านทานมิได้ กษัตริย์ผู้เรืองฤทธิ์ ผู้สังหารผู้กีดขวาง ผู้ดื่มและชำระโสมะ—ครั้นเทียมม้าสีน้ำตาลทองทั้งสองแล้ว ก็เสด็จมาใกล้ หันมาสู่เรา; ในพิธีคั้นยามเที่ยง อินทราประทับนั่งในความปีติเมา.
Word by Word
ऋजीषीhaving barley-meal (epithet of Indra)
ऋजीषी:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootऋजीषिन् (प्रातिपदिक) < ऋजीष (यव/धान्य-चूर्ण, ‘barley-meal’)
वज्रीwielder of the thunderbolt
वज्री:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक) < वज्र
वृषभःthe bull (strong one)
वृषभः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
तुराषाट्overpowering in battle; victorious
तुराषाट्:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootतुराषाट् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्राय)
छुष्मीvigorous, mighty
छुष्मी:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootछुष्मिन् (प्रातिपदिक) < छुष्म (बल/तेज)
राजाking
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
वृत्रहाslayer of Vṛtra
वृत्रहा:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeNoun/Adjective
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; ‘वृत्र’ + ‘हन्’)
सोमपावाःSoma-drinker
सोमपावाः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeNoun/Adjective
Rootसोमपावन् (प्रातिपदिक; ‘सोम’ + √पा ‘to drink’)
युक्त्वाhaving yoked
युक्त्वा:
पूर्वक्रिया (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeVerb (absolutive)
Root√युज् (योजने)
हरिभ्याम्with the two bay steeds
हरिभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
उपnear, towards
उप:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootउप
यासत्may he come/go
यासत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (प्रापणे/गत्यर्थे)
अर्वाङ्hither, towards us
अर्वाङ्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable/Adjective (directional)
Rootअर्वाञ्च् (प्रातिपदिक)
माध्यंदिनेat midday
माध्यंदिने:
अधिकारण
TypeNoun/Adjective used substantively
Rootमाध्यंदिन (प्रातिपदिक) < मध्यंदिन
सवनेat the pressing (Soma-rite)
सवने:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक)
मत्सत्may he rejoice/be exhilarated
मत्सत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√मद् (हर्षे/मत्तत्वे)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.