Sukta 40
Sukta 4.40
Vāmadeva Gautama
Triṣṭubh (probable)
บทสวดสั้นนี้ประกาศพระทัธิกราวัน—พลังอันรวดเร็วและมีชัย ซึ่งมักจินตนาการเป็นอาชาศักดิ์สิทธิ์หรือพลังนกสุริยะ—และเร้าให้ผู้ขับสวดก้าวหน้าไปท่ามกลางอรุณรุ่งและเทพผู้เกื้อหนุน (นที/สายน้ำ อัคนี สุริยะ พฤหสปติ และอังคิรส) บทสวดสรรเสริญความเร็ว แรงส่งดุจลม และฤทธานุภาพคุ้มครองของพระองค์ ก่อนจะจบลงด้วยวรรคสัญลักษณ์ลึกซึ้งเรื่อง “หงส์” ผู้ประทับในหลายภพ อันระบุเทวะนี้ว่าเป็นฤตะ (ความจริง/ระเบียบจักรวาล) เอง
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
दधिक्राव्ण इदु नु चर्किराम विश्वा इन्मामुषसः सूदयन्तु । अपामग्नेरुषसः सूर्यस्य बृहस्पतेराङ्गिरसस्य जिष्णोः ॥
บัดนี้แท้จริง เราจักประกาศทัธิกราวัน (Dadhikrāvan); ขออุษัส (Uṣas) ทั้งปวง—เหล่าอรุณรุ่ง—จงเร่งเร้าให้ข้าพเจ้าไปข้างหน้า: อรุณรุ่งแห่งสายน้ำ แห่งอัคนี (Agni) แห่งสุริยะ แห่งพฤหัสปติ (Bṛhaspati) แห่งอังคิรส (Aṅgirasa) ผู้มีชัยชนะ
Mantra 2
सत्वा भरिषो गविषो दुवन्यसच्छ्रवस्यादिष उषसस्तुरण्यसत् । सत्यो द्रवो द्रवरः पतंगरो दधिक्रावेषमूर्जं स्वर्जनत् ॥
ท่านเป็นผู้มีพลัง นำความอุดมมาสู่เรา แสวงหาโคอันสว่าง (รัศมี) ท่านชนะเกียรติยศอันพึงปรารถนา เป็นแรงผลักแห่งอุษัส (Uṣas) ผู้เคลื่อนไหวรวดเร็ว วิ่งอย่างสัตย์จริง เป็นนักวิ่งเหนือบรรดานักวิ่ง เป็นผู้โผบินมีปีก—ทัธิกราวันก่อกำเนิดในเราซึ่งโภชนาการและพลัง และแสงสวรรค์ภายใน
Mantra 3
उत स्मास्य द्रवतस्तुरण्यतः पर्णं न वेरनु वाति प्रगर्धिनः । श्येनस्येव ध्रजतो अङ्कसं परि दधिक्राव्णः सहोर्जा तरित्रतः ॥
ยิ่งกว่านั้น เมื่อเขาวิ่งไปด้วยแรงเร่งอันรวดเร็ว ลมก็ตามเขาไปดุจใบไม้ที่ปลิว ถูกผู้มีกำลังขับเคลื่อน ดุจขนปีกที่สั่นไหวของเหยี่ยว พลังอันยิ่งใหญ่และฤทธิ์เดชของทธีกราวัน (Dadhikrāvan) โอบล้อมเขา เมื่อเขาข้ามพ้นไปไกล
Mantra 4
उत स्य वाजी क्षिपणिं तुरण्यति ग्रीवायां बद्धो अपिकक्ष आसनि । क्रतुं दधिक्रा अनु संतवीत्वत्पथामङ्कांस्यन्वापनीफणत् ॥
ยิ่งกว่านั้น ม้าศึกแห่งความอุดมนี้เร่งรุดด้วยความเร็วที่กระตุ้นขึ้น ผูกไว้ที่คอ แนบยึดที่สีข้างด้วยที่นั่งแห่งอาน ทธีกรา (Dadhikrā) ดำเนินตามเจตจำนง (kratu) ด้วยวินัยอันสมบูรณ์; ตามทางเขางอและเหยียดช่วงเลี้ยว ควบคุมความคดโค้งของหนทาง
Mantra 5
हंसः शुचिषद्वसुरन्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् । नृषद्वरसदृतसद्व्योमसदब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतम् ॥
หงส์—ผู้สถิตในความบริสุทธิ์ ผู้เรืองรองนั่งอยู่ในห้วงกลาง; ปุโรหิตนั่งอยู่บนแท่นบูชา แขกผู้มาเยือนนั่งอยู่ในเรือน สถิตในมนุษย์ สถิตในที่สูงสุด สถิตในฤตะ (ṛta) สถิตในเวิ้งฟ้าอันกว้างใหญ่ เกิดจากสายน้ำ เกิดจากรัศมี เกิดจากṛta เกิดจากศิลา—เขานั่นเองคือṛta
Inside Sukta 40
How it unfolds
- Where it opens
A direct proclamation: the poet resolves to praise Dadhikrāvan and asks all Dawns—linked to Waters, Agni, Sun, and sacred speech—to propel him forward.
- Development
The hymn amplifies Dadhikrāvan’s kinetic power: his rushing movement, the wind tracking him, and the surrounding force that carries him beyond limits.
- Climax
The imagery peaks in a sweeping, multi-seated “haṃsa” vision—present in purity, midspace, altar, home, humans, the heights—born of waters and rays, culminating in identification with Ṛta.
- Where it settles
The praise settles into recognition: the deity’s outward victory mirrors an inward establishment in truth and right order, leaving the worshipper aligned and strengthened.
The deity: Dadhikrāvan
- In the VedaIn this hymn’s symbolic culmination, he is aligned with the “haṃsa” imagery—present in purity, midspace, altar, home, and the vast—born of waters and rays, and identified with Ṛta.
- Cosmic functionHe embodies victorious impetus: the force that carries the sacrifice and the worshipper forward, harmonizing dawn-renewal, solar radiance, fiery will, and the priestly word (Bṛhaspati/Aṅgirasa) into a single forward-driving victory.
- Inner significanceThe awakened life-force that outstrips inertia—clarity and aspiration moving through the mind like wind through space—culminating in recognition of an inner ‘Swan’ (pure witnessing intelligence) established in truth (Ṛta).
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama (Vāmadeva) gotra · A major seer of the Fourth Maṇḍala, renowned for hymns of inspired vision that link outer deities with inner realization and Ṛta.
Famous verses
दधिक्राव्ण इदु नु चर्किराम विश्वा इन्मामुषसः सूदयन्तु । अपामग्नेरुषसः सूर्यस्य बृहस्पतेराङ्गिरसस्य जिष्णोः ॥उत स्मास्य द्रवतस्तुरण्यतः पर्णं न वेरनु वाति प्रगर्धिनः । श्येनस्येव ध्रजतो अङ्कसं परि दधिक्राव्णः सहोर्जा तरित्रतः ॥haṃsaḥ śuciṣad… ṛtam
Attributes of the deity
- Swift, victorious momentum
- Wind-followed speed and crossing beyond obstacles
- Protector and energizer of the sacrificer
- Linked with dawn-impulsion (Uṣas) and purification (Apas)
- Solar and fiery brilliance (Sūrya/Agni)
- Connected to inspired speech and priestly power (Bṛhaspati/Aṅgirasa)
- Symbolically identified with Ṛta (cosmic order/truth)
Also by this seer
- A large portion of Rig Veda Maṇḍala 4 is attributed to Vāmadeva Gautama (including multiple hymns to Indra, Agni, and allied powers).
- Associated in later tradition with profound devotional insight and the articulation of cosmic order (Ṛta) through poetic revelation.
The rite, step by step
- Prepare the altar/fire (if maintained) and establish quiet attention facing the light of dawn or the fire.
- Invoke Dadhikrāvan by name, then mentally link the allied powers named in the hymn (Waters, Agni, Dawns, Sun, Bṛhaspati/Aṅgirasa).
- Recite the hymn steadily in Triṣṭubh cadence, emphasizing the ‘urge onward’ (Uṣas) and ‘victory’ motifs.
- Conclude with a short silent contemplation on Ṛta: order, truth, and right alignment of thought, speech, and action.
- Optionally repeat the final symbolic verse as a dhyāna (meditative) anchor for purity and inner steadiness.
Offerings
- Ghee (ājyam) into Agni
- Simple oblation such as milk/curd (dadhi) symbolically resonant with Dadhikrāvan’s name
- Water libation (āpo) for purification
- Optional soma-substitute in later practice (where appropriate)
Frequently Asked Questions
Dadhikrāvan is praised as a swift, victorious divine force—often pictured like a powerful steed or solar-bird energy—that carries the worshipper forward and protects the undertaking.
The hymn links Dadhikrāvan to a whole chain of supportive powers: dawn-renewal (Uṣas), purification (Waters), fiery will (Agni), illumination (Sūrya), and inspired sacred speech/priestly force (Bṛhaspati/Aṅgirasa).
It says the ‘Swan’—a symbol of pure, luminous consciousness—is present in many places (sky, altar, home, within people) and is born from waters and light; ultimately it is identified with Ṛta, the principle of truth and right order.
Ask anything about Sukta 40 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
