Sukta 23

Mantra 1

कथा महामवृधत्कस्य होतुर्यज्ञं जुषाणो अभि सोममूधः । पिबन्नुशानो जुषमाणो अन्धो ववक्ष ऋष्वः शुचते धनाय ॥

เขาเติบใหญ่จนถึงความยิ่งใหญ่ได้อย่างไร? และเพื่อผู้เชิญสวด (hotṛ) ผู้ใดเล่า—เมื่อทรงยินดีรับยัญพิธีแล้ว—จึงหันสู่โสมะ (Soma) ดุจหันสู่เต้านม? เมื่อทรงดื่ม ทั้งปรารถนา ทั้งชื่นชมรสอันคั้นแล้ว (andha) ผู้สูงส่งนั้นยิ่งเพิ่มพูนเพื่อทรัพย์อันส่องประกาย.

Mantra 2

को अस्य वीरः सधमादमाप समानंश सुमतिभिः को अस्य । कदस्य चित्रं चिकिते कदूती वृधे भुवच्छशमानस्य यज्योः ॥

วีรบุรุษของท่านคือผู้ใด ผู้บรรลุสู่ความรื่นรมย์ร่วมกัน (sadhāmāda)? ผู้ใดแบ่งปันสิ่งนั้นด้วยปัญญาอันดี—ผู้ใดเป็นของท่าน? ผู้คนหยั่งรู้ความพิสดารอันงดงามของท่านเมื่อใด และความอุปถัมภ์ (ūti) ของท่านคือสิ่งใด เพื่อให้ผู้มุ่งมั่นผู้แข็งแกร่ง—ผู้ควรแก่การบูชา (yajya)—เจริญงอกงาม.

Mantra 3

कथा शृणोति हूयमानमिन्द्रः कथा शृण्वन्नवसामस्य वेद । का अस्य पूर्वीरुपमातयो ह कथैनमाहुः पपुरिं जरित्रे ॥

เมื่อถูกเรียกขาน อินทระ (Indra) ทรงสดับอย่างไร? และเมื่อทรงสดับแล้ว ทรงรู้กิจแห่งการเกื้อกูลได้อย่างไร? มาตรวัดและแบบอย่างดั้งเดิม (upamā) ของพระองค์คือสิ่งใด? แล้วผู้คนกล่าวถึงพระองค์—ผู้ดื่ม—แก่ผู้สรรเสริญ (jaritṛ) อย่างไร?

Mantra 4

कथा सबाधः शशमानो अस्य नशदभि द्रविणं दीध्यानः । देवो भुवन्नवेदा म ऋतानां नमो जगृभ्वाँ अभि यज्जुजोषत् ॥

ผู้เพียรพยายามผู้ฝ่าทะลุข้อคับข้องทั้งปวง จะเข้าถึงทรัพย์ (dravina) ของตนด้วยความคิดอันสว่างไสวได้อย่างไร? ขอให้เขากลายเป็นผู้เป็นทิพย์และรู้แจ้ง ṛta (ระเบียบ-สัจธรรมจักรวาล); เมื่อยกนอบน้อม (namo) ขึ้น ขอให้เขาเป็นที่ยอมรับในสิ่งที่เขาถวาย.

Mantra 5

कथा कदस्या उषसो व्युष्टौ देवो मर्तस्य सख्यं जुजोष । कथा कदस्य सख्यं सखिभ्यो ये अस्मिन्कामं सुयुजं ततस्रे ॥

เมื่ออุษัส (Uṣas) นี้แย้มบานออก ด้วยการผันแปรอันลี้ลับประการใด เทพเจ้าจึงยอมรับมิตรภาพของมนุษย์ผู้มรรตยะ? และด้วยวิธีใด เขาทำให้มิตรภาพนั้นเป็นจริงท่ามกลางสหายทั้งหลาย—ผู้ซึ่ง ณ ที่นี้ได้แผ่ขยายความปรารถนาที่ถูกเทียมแอกอย่างถูกต้องกับพระประสงค์ทิพย์?

Mantra 6

किमादमत्रं सख्यं सखिभ्यः कदा नु ते भ्रात्रं प्र ब्रवाम । श्रिये सुदृशो वपुरस्य सर्गाः स्वर्ण चित्रतममिष आ गोः ॥

สหายทั้งหลายเอ๋ย สายสัมพันธ์แห่งมิตรภาพอันไร้ประมาณนี้คือสิ่งใด—และแท้จริงเมื่อใดเราจึงจะประกาศภราดรภาพของท่านได้? เพื่อศรีสง่า รูปโฉมอันมองเห็นงามของเขาถูกปลดปล่อยออกมาเป็นกระแสหลั่งไหล; ดุจทองแห่งสวรรค์ อัศจรรย์ยิ่งนัก มันมาถึงในฐานะแรงดลของ ‘โค’ (แสงเรืองรอง).

Mantra 7

द्रुहं जिघांसन्ध्वरसमनिन्द्रां तेतिक्ते तिग्मा तुजसे अनीका । ऋणा चिद्यत्र ऋणया न उग्रो दूरे अज्ञाता उषसो बबाधे ॥

เขาลับคมแนวหน้าที่แหลมคม เพื่อสังหารความลวงและการพุ่งกระหน่ำอันรุนแรงซึ่งไร้อินทรา (Indra)—ไร้แสงผู้เป็นเจ้า; แม้ ณ ที่ซึ่งหนี้ศัตรู (ṛṇa ภาระหนัก) กดทับเรา อำนาจอันดุเดือดก็ขับไล่อรุณรุ่งทั้งหลาย (Uṣas) ที่ไม่รู้จักซึ่งจะมาขวางกั้นให้ไกล—แล้วอรุณรุ่งแท้ย่อมทะลุออกมา.

Mantra 8

ऋतस्य हि शुरुधः सन्ति पूर्वीॠतस्य धीतिर्वृजिनानि हन्ति । ऋतस्य श्लोको बधिरा ततर्द कर्णा बुधानः शुचमान आयोः ॥

เพราะป้อมปราการอันมั่นคงแต่โบราณนั้นเป็นของฤตะ (ṛta) คือความจริง-ระเบียบ; ความคิดแห่งฤตะย่อมสังหารความคดเคี้ยวทั้งหลาย. ถ้อยคำสรรเสริญแห่งฤตะ (ślóka) แทงทะลุความหูหนวก; ปลุกหูให้ตื่น และชำระให้บริสุทธิ์ในความทรหดดุจโลหะของพลังชีวิต (āyu).

Mantra 9

ऋतस्य दृळ्हा धरुणानि सन्ति पुरूणि चन्द्रा वपुषे वपूंषि । ऋतेन दीर्घमिषणन्त पृक्ष ऋतेन गाव ऋतमा विवेशुः ॥

รากฐานแห่งฤตะ (ṛta) นั้นมั่นคง; รูปอันรุ่งเรืองเพื่อการปรากฏของมันมีมากมาย. ด้วยฤตะ เหล่าผู้แข็งแกร่งยืดขยายแรงผลักดันให้ไปได้ไกลยาว; ด้วยฤตะ โคทั้งหลาย (gāvaḥ—รัศมีแห่งความรู้) ย่อมเข้าสู่ฤตะเอง.

Mantra 10

ऋतं येमान ऋतमिद्वनोत्यृतस्य शुष्मस्तुरया उ गव्युः । ऋताय पृथ्वी बहुले गभीरे ऋताय धेनू परमे दुहाते ॥

ผู้ตั้งตนอยู่ใน ṛta (ระเบียบจักรวาล/สัจธรรม) ย่อมได้ ṛta; พลังแห่ง ṛta เร่งรุดกดดันไปข้างหน้า แสวงหาฝูงโคอันสว่างไสว. เพื่อ ṛta แผ่นดินอันกว้างใหญ่ยิ่งอุดมและลึก; เพื่อ ṛta โคนมคู่ในแดนสูงสุดหลั่งน้ำนม—เป็นสายธารแห่งความบริบูรณ์.

Mantra 11

नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥

บัดนี้ผู้ได้รับการสรรเสริญ โอ้ อินทรา; บัดนี้ผู้ถูกขับร้อง ขอพระองค์ทรงทำให้แรงเร้า (iṣ) แก่กวีกล่าวสดุดีเอ่อล้น ดุจสายน้ำทั้งหลายทำให้กระแสน้ำหลากพองเต็ม. โอ้ Harivo เจ้าแห่งม้าเหลือง สำหรับพระองค์ได้รจนาพรหมวาจา (brahman) บทใหม่; ด้วยญาณทัศน์ (dhī) ขอให้เราพร้อมเสมอสำหรับทางรถศึกและวิถีแห่งศึก.