
Sukta 4.13
Vāmadeva Gautama
Agni with Dawn/Sun and invocation to the Aśvins
Triṣṭubh (probable)
บทสวดสั้นนี้เชื่อมการจุดไฟอัคนิยามรุ่งอรุณเข้ากับการอุบัติขึ้นของแสงในจักรวาล: อุษาสเปิดทาง สุริยะทอแสงขึ้น และเชิญอัศวินทั้งสองมายังพิธีบูชาภายในเรือนที่จัดเตรียมไว้อย่างดี เนื้อหาดำเนินจากภาพรุ่งอรุณอันแจ่มชัดไปสู่ความพิศวงใคร่ครวญต่อสิ่งค้ำจุนสวรรค์ที่มองไม่เห็น—ฤตะคือกฎเร้นลับที่ทำให้โลกทั้งหลายไม่ร่วงหล่น จุดมุ่งหมายมีทั้งเชิงพิธีกรรม (เพื่อเริ่มการถวายบูชายามเช้า) และเชิงปรัชญา (เพื่อปลุกปัญญาให้เห็นระเบียบที่ค้ำจุนจักรวาล)
Mantra 1
प्रत्यग्निरुषसामग्रमख्यद्विभातीनां सुमना रत्नधेयम् । यातमश्विना सुकृतो दुरोणमुत्सूर्यो ज्योतिषा देव एति ॥
อัคนีได้ทอดพระเนตรไปยังแนวหน้าของอุษัส (Uṣas) เหล่ารุ่งอรุณ ท่ามกลางการแตกพร่างแห่งแสง ด้วยจิตใจผ่องใส นำพาของประทานอันเป็นรัตนะมา อัศวินทั้งสอง (Aśvins) จงเสด็จมายังเรือนที่สร้างไว้อย่างดีเถิด และสุริยเทพก็เสด็จขึ้นสู่เบื้องบนด้วยรัศมีของพระองค์
Mantra 2
ऊर्ध्वं भानुं सविता देवो अश्रेद्द्रप्सं दविध्वद्गविषो न सत्वा । अनु व्रतं वरुणो यन्ति मित्रो यत्सूर्यं दिव्यारोहयन्ति ॥
สวิตฤ (Savitṛ) เทพเจ้ายกคานรัศมีที่พุ่งขึ้นสูง ให้หยดอันส่องประกายเคลื่อนไหว ดุจผู้แสวงหาแสงผู้ทรงพลัง วรุณะ (Varuṇa) และมิตร (Mitra) ดำเนินไปตามฤตะ (ṛta) เมื่อท่านทั้งสองยังให้สุริยะขึ้นสู่ท้องฟ้าแห่งสวรรค์
Mantra 3
यं सीमकृण्वन्तमसे विपृचे ध्रुवक्षेमा अनवस्यन्तो अर्थम् । तं सूर्यं हरितः सप्त यह्वीः स्पशं विश्वस्य जगतो वहन्ति ॥
เขาผู้ซึ่งพวกเขาทำให้เป็นผู้จำแนกต้านความมืด แสวงหาจุดหมายด้วยความมั่นคงอันไม่หวั่นไหว—สุริยะองค์นั้น ม้าฮริต (Harit) ทั้งเจ็ดผู้พุ่งพล่านแบกพาไป เป็นผู้สอดส่องและพยานแห่งสรรพสิ่งที่เคลื่อนไหวทั้งปวง
Mantra 4
वहिष्ठेभिर्विहरन्यासि तन्तुमवव्ययन्नसितं देव वस्म । दविध्वतो रश्मयः सूर्यस्य चर्मेवावाधुस्तमो अप्स्वन्तः ॥
ด้วยผู้แบกพาผู้ทรงฤทธิ์ยิ่งทั้งหลาย ท่านเคลื่อนไปข้างหน้า ทอเส้นด้ายให้ทอดลงมา โอ อำนาจอันสว่างไสว ท่านสลัดทิ้งผืนคลุมสีดำ รัศมีแห่งสุริยะที่ฟาดฟันและผ่าแยก ได้ขับความมืดให้จมลง ดุจลอกหนังออก แล้วผลักสู่ห้วงน้ำภายใน
Mantra 5
अनायतो अनिबद्धः कथायं न्यङ्ङुत्तानोऽव पद्यते न । कया याति स्वधया को ददर्श दिवः स्कम्भः समृतः पाति नाकम् ॥
ไร้ผู้นำ ไร้เครื่องผูกพัน—ผู้นี้กลับหัวคว่ำลงเบื้องล่าง เหตุใดจึงไม่ตก? ด้วยกฎแห่งตน (svadhā) อันใดจึงเคลื่อนไป—ใครเล่าได้เห็น: เสาค้ำแห่งฟ้า อันอัดแน่นอยู่ในฤตะ (ṛta) ผู้ค้ำจุนและพิทักษ์เพดานสว่างไสว (nāka)
It connects the morning kindling of Agni with the daily victory of light: dawn opens, the sun rises, and the rite invites divine help. It also reflects on the unseen order (ṛta) that holds the cosmos steady.
The Aśvins are swift helpers associated with dawn and safe arrival. Calling them to the “well-built home” fits the morning ritual context—seeking protection, health, and smooth beginnings as the day starts.
It is a poetic way of speaking about the supporting principle that keeps the sky and world from collapsing. The verse suggests this support is grounded in ṛta—truth and cosmic order—operating by its own law (svadhā).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.