
Sukta 3.56
Viśvāmitra Gāthina (family attribution for Maṇḍala 3)
Dharmic/Ṛta-order of the gods (cosmic law) rather than a single personalized deity
Triṣṭubh
บทสวดนี้สรรเสริญฤตะ (Ṛta) อันละเมิดมิได้—บัญญัติแรกอันมั่นคง (vratā) ที่เหล่าเทพทรงยึดถือเพื่อค้ำจุนจักรวาล—แน่วแน่ถึงเพียงว่าแม้โลกทั้งหลายและขุนเขาก็มิอาจถูกทำให้โค้งงอได้ ด้วยการย้ำภาพเป็นชุดสามซ้ำ ๆ (สามภพ สามพลัง สามสายน้ำ) จึงแสดงระเบียบจักรวาลว่าเป็นการปกครองที่มีแบบแผนและจังหวะ ซึ่งแผ่ลงมาสู่พิธีบูชายัญ จุดมุ่งหมายของสุคตะนี้คือให้พิธีและความคิดของผู้บูชายัญสอดคล้องกับกฎอันสูงส่งและไม่อาจหักล้างนั้น เพื่อให้เหล่าเทพ “เสด็จมา” และสถาปนาความผาสุก.
Mantra 1
न ता मिनन्ति मायिनो न धीरा व्रता देवानां प्रथमा ध्रुवाणि । न रोदसी अद्रुहा वेद्याभिर्न पर्वता निनमे तस्थिवांसः ॥
เหล่าปราชญ์ แม้เป็นผู้ครอบครองมายา (māyā) ก็ไม่ล่วงละเมิดวรตะ—กฎสาบานแรกเริ่มอันมั่นคงของเหล่าเทพ. สองโลก (ฟ้าและดิน) ผู้ไม่ทรยศต่อสัจจะ ย่อมไม่ถูกบิดงอด้วยการกระทำของเขา; และภูผาผู้ตั้งมั่นก็ไม่ถูกทำให้ก้มลง.
Mantra 2
षड्भाराँ एको अचरन्बिभर्त्यृतं वर्षिष्ठमुप गाव आगुः । तिस्रो महीरुपरास्तस्थुरत्या गुहा द्वे निहिते दर्श्येका ॥
มีเพียง “หนึ่งเดียว” ผู้เคลื่อนไหว แบกภาระทั้งหก และทรงไว้ซึ่ง ṛta (ระเบียบ-สัจธรรมแห่งจักรวาล) อันอุดมยิ่ง; ฝูงโคเข้ามาใกล้เขา. แดนเบื้องบนอันกว้างใหญ่สามชั้นตั้งมั่น; สองสิ่งถูกซ่อนไว้ในถ้ำลี้ลับ หนึ่งสิ่งปรากฏให้เห็นได้.
Mantra 3
त्रिपाजस्यो वृषभो विश्वरूप उत त्र्युधा पुरुध प्रजावान् । त्र्यनीकः पत्यते माहिनावान्त्स रेतोधा वृषभः शश्वतीनाम् ॥
พฤษภผู้มีรัศมีสามชั้น ผู้มีรูปทั้งปวง และมีปรีชาสามประการในหลากวิถี เปี่ยมด้วยการบังเกิดทั้งหลาย. ผู้มีสามพักตร์ทรงครอบครองด้วยมหิทธิฤทธิ์; พฤษภผู้ทรงไว้ซึ่งพืชพันธุ์นั้น เป็นเจ้าแห่งความนิรันดร์ทั้งปวง.
Mantra 4
अभीक आसां पदवीरबोध्यादित्यानामह्वे चारु नाम । आपश्चिदस्मा अरमन्त देवीः पृथग्व्रजन्तीः परि षीमवृञ्जन् ॥
ใกล้มือ ทางย่างของพวกเขาถูกปลุกให้ตื่น; เมื่ออาทิตยะ (Āditya) ทั้งหลายเรียกขาน นามอันงามก็ผุดขึ้น. แม้เหล่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ (Āpas) ก็ยินยอมแก่เขา; แยกไปตามสายน้ำของตน แล้วโอบล้อมเขารอบด้าน.
Mantra 5
त्री षधस्था सिन्धवस्त्रिः कवीनामुत त्रिमाता विदथेषु सम्राट् । ऋतावरीर्योषणास्तिस्रो अप्यास्त्रिरा दिवो विदथे पत्यमानाः ॥
แม่น้ำทั้งสามตั้งอยู่บนรากฐานหกชั้น; กิจของกวีผู้หยั่งรู้ (kavi) ก็เป็นสามชั้น; และ “สามมารดา” (Tri-mātā) เป็นผู้ครองในสภาแห่งพิธี (vidatha) ทั้งหลาย. หญิงสาวสามนางผู้เพิ่มพูน ṛta (ระเบียบอันเที่ยงธรรม) มีอยู่; น้ำลึกก็มีสามส่วน; นางทั้งหลายเคลื่อนมาจากสวรรค์สามครั้ง ครองอำนาจในวาระแห่งยัญพิธี (vidatha).
Mantra 6
त्रिरा दिवः सवितर्वार्याणि दिवेदिव आ सुव त्रिर्नो अह्नः । त्रिधातु राय आ सुवा वसूनि भग त्रातर्धिषणे सातये धाः ॥
จากสวรรค์สามครั้ง โอ สวิตฤ (Savitṛ) โปรดบันดาลพรอันพึงปรารถนา; วันแล้ววันเล่าโปรดให้มันเคลื่อนไหว—เพื่อเราตลอดวันทั้งหลายเป็นสามครั้ง. จากสามแดน (tridhātu) โปรดหลั่งทรัพย์และขุมสมบัติอันดีงาม; โอ ภคะ (Bhaga) ผู้คุ้มครอง โปรดสถาปนาพลังแห่งชัยชนะไว้ในปัญญา (dhiṣaṇā) ของเรา.
Mantra 7
त्रिरा दिवः सविता सोषवीति राजाना मित्रावरुणा सुपाणी । आपश्चिदस्य रोदसी चिदुर्वी रत्नं भिक्षन्त सवितुः सवाय ॥
จากสวรรค์สามครั้ง สวิตฤ (Savitṛ) ขับเคลื่อนแรงผลักดันแห่งการเคลื่อนไหวของตน; และมิตร–วรุณะ (Mitra-Varuṇa) สองราชาผู้มีมืออันดีงามก็เกื้อหนุนมัน. แม้สายน้ำทั้งหลาย และคู่ฟ้ากับดินอันกว้างใหญ่ (rodasī) ก็ยังวอนขอรัตนะ—เพื่อแรงขับเคลื่อนของสวิตฤ อันเป็นพลังสร้างสรรค์ของท่าน.
Mantra 8
त्रिरुत्तमा दूणशा रोचनानि त्रयो राजन्त्यसुरस्य वीराः । ऋतावान इषिरा दूळभासस्त्रिरा दिवो विदथे सन्तु देवाः ॥
แดนสว่างอันสูงสุดมีสามชั้น ยากแก่การเข้าถึงและยากแก่การโจมตี; วีรชนสามองค์แห่งอสุระครองราชย์อยู่ ณ ที่นั้น. ผู้ทรงฤตะ (ṛta) ผู้เร่งเร้าและยากจะพิชิต—ขอเทพเหล่านี้จงมาสามครั้งจากสวรรค์ สู่สภาแห่งพิธีบูชา (vidatha) ของเราเถิด.
It is mainly about Ṛta—the firm cosmic order and the gods’ unbreakable ordinances. The hymn says this order cannot be bent, and it asks the divine powers to preside over the sacrifice.
The repeated triads (three realms, three waters/rivers, three ruling powers) present the universe as patterned and governed. The hymn uses this structure to show that Ṛta is an ordered, rhythmic principle that also guides the ritual.
Not strictly. Its focus is the dharmic/Ṛta-order upheld by the gods, though some verses can be read alongside Savitṛ-like ordering and impulsion; the emphasis remains on the governing law rather than a single personalized deity.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.