HomeRig VedaMandala 3Sukta 54Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 3.54.11: Mandala 3, Sukta 54, Mantra 11

Sukta 3.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Savitṛ
Chandas: Triṣṭubh

हिरण्यपाणिः सविता सुजिह्वस्त्रिरा दिवो विदथे पत्यमानः । देवेषु च सवितः श्लोकमश्रेरादस्मभ्यमा सुव सर्वतातिम् ॥

híraṇya-pāṇiḥ savitā́ sujihvás trír ā́ divó vidáthe pátyamānaḥ | devéṣu ca savitar ślókám aśrer ā́d asmábhyam ā́ suva sarvá-tātim ||

สวิตฤผู้มีหัตถ์ทองคำ ผู้มีวาจาอันงาม ทรงครองความเป็นเจ้าในสภาแห่งฟ้าถึงสามครา. และท่ามกลางเหล่าเทพ โอสวิตฤ ท่านได้สถาปนาบทขับสว่างไสวไว้; ฉะนั้นเพื่อพวกเรา ขอทรงบันดาลความบริบูรณ์รอบด้านให้บังเกิด.

हिरण्यपाणिःgolden-handed
हिरण्यपाणिः:
कर्तृ (सविता-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहिरण्य-पाणि (प्रातिपदिक) अथवा बहुव्रीहि-समासः हिरण्यं पाणौ यस्य
सविताSavitar (the impeller)
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
सुजिह्वःhaving a good tongue (eloquent)
सुजिह्वः:
कर्तृ (सविता-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-जिह्व (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः ‘सु’+‘जिह्वा’)
त्रिराःthrice
त्रिराः:
अधिकारण (काल/आवृत्ति-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootत्रिर् (अव्यय/संख्यावाचक-प्रातिपदिक; ‘thrice’)
दिवःof heaven / of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (विदथे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
विदथेin the rite/assembly (vidatha)
विदथे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक)
पत्यमानःbeing lord, ruling
पत्यमानः:
कर्तृ (सविता-सम्बद्धः)
TypeVerb (participle)
Rootपत् (धातु; ‘to be lord/master’) + यमान (शानच्)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
सवितःO Savitar
सवितः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
श्लोकम्praise, hymn
श्लोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootश्लोक (प्रातिपदिक)
अश्रेरात्may (he/you) resort to / take up
अश्रेरात्:
क्रिया (श्लोकम् इत्यस्य सम्बन्धः)
TypeVerb
Rootश्रि (धातु; ‘to lean on, resort to’) + आङ् + लोट्/आशीर्लिङ्? (वैदिक रूपम्)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
towards, hither
:
क्रियाविशेषण (सुव)
TypeIndeclinable (preverb)
Root
सुवimpel, bestow
सुव:
क्रिया
TypeVerb
Rootसू (धातु; ‘to impel, set in motion, beget’) + लोट्
सर्वतातिम्totality, complete well-being
सर्वतातिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसर्व-ताति (प्रातिपदिक; ‘all-extent/totality’, स्त्री)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App