Rig Veda 3.25.3 — Mandala 3, Sukta 25, Mantra 3

Sukta 3.25

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्निर्द्यावापृथिवी विश्वजन्ये आ भाति देवी अमृते अमूरः । क्षयन्वाजैः पुरुश्चन्द्रो नमोभिः ॥

Transliteration

agnír dyāvāpṛthivī́ viśvájanye ā́ bhāti devī́ amṛ́te amū́raḥ | kṣáyan vā́jaiḥ puru-candrō namó-bhiḥ ||

Translation

อัคนีส่องประกายเพื่อฟ้าและแผ่นดิน ผู้กำเนิดอย่างสากล เป็นเดชานุภาพทิพย์ที่มั่นคงในหมู่อมฤต. เมื่อพำนักอยู่ท่ามกลางความอุดมแห่ง vāja ผู้สว่างไสวหลายประการนั้น ย่อมเพิ่มพูนด้วยการนอบน้อม (namo) อันเคารพของเรา.

Word by Word

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• द्यावापृथिवी: Heaven-and-Earth
• द्यावापृथिवी: कर्तृ (सहकर्तृ/समुच्चित)
• Type: Noun (dual compound)
• Root: द्यावा- + पृथिवी- (द्वन्द्व-समास)

• विश्वजन्ये: all-generating / universal in origin
• विश्वजन्ये: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विश्वजन्य- (विś्व- + जन्य, ‘born of all/pertaining to all beings’)

• आ: forth, towards; fully
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• भाति: shines
• भाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भा (धातु) ‘to shine’

• देवी: divine
• देवी: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective/Noun
• Root: देवी- (प्रातिपदिक)

• अमृते: in immortality / in the immortal realm
• अमृते: अधिकरण
• Type: Adjective/Noun
• Root: अमृत- (प्रातिपदिक)

• अमूरः: unfoolish, wise
• अमूरः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अमूर- (प्रातिपदिक; ‘not-foolish/wise’, वैदिक)

• क्षयन्: dwelling, abiding
• क्षयन्: कर्तृ (अग्नि-विशेषण; सहक्रिया)
• Type: Verb (participle)
• Root: क्षि (धातु) ‘to dwell, abide’

• वाजैः: with prizes/strengths (vital powers)
• वाजैः: करण
• Type: Noun
• Root: वाज- (प्रातिपदिक)

• पुरुचन्द्रः: much-shining, very radiant
• पुरुचन्द्रः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पुरु- + चन्द्र- (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)

• नमोभिः: with obeisances, with acts of homage
• नमोभिः: करण
• Type: Noun
• Root: नमस्- (प्रातिपदिक)