Rig Veda 3.17.3: Mandala 3, Sukta 17, Mantra 3

Sukta 3.17

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni (with implied Ushas as allied powers)

Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

त्रीण्यायूंषि तव जातवेदस्तिस्र आजानीरुषसस्ते अग्ने । ताभिर्देवानामवो यक्षि विद्वानथा भव यजमानाय शं योः ॥

Transliteration

trī́ṇy āyū́ṃṣi táva jā́tavedas tisrá ājā́nīr uṣásas te agne | tā́bhir devā́nām ávo yakṣi vidvā́n áthā bhava yajamā́nāya śáṃ yóḥ ||

Translation

โอ ชาตเวทัส พลังชีวิตของท่านมีสามประการ; โอ อัคนี อุษัส (รุ่งอรุณ) ของท่านมีสามนาง เป็นญาติผู้เกิดใกล้ชิดของท่าน. ด้วยนางเหล่านั้น ท่านผู้รู้จงประกอบยัชญาเพื่อให้ได้ความอุปถัมภ์ของเหล่าเทพ; แล้วจงเป็นความสงบและความกว้างอันเป็นสิริมงคลแก่ผู้บูชายัญ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्रीणि: three
• त्रीणि: Karma (आयूंषि-विशेषणम्)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि- (संख्या-प्रातिपदिक)

• आयूंषि: lifetimes; vital spans
• आयूंषि: Karma (यक्षि इत्यस्य) / विषयः
• Type: Noun
• Root: आयुस्- (प्रातिपदिक)

• तव: of you; your
• तव: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जातवेदः: O Jātavedas (Agni), knower of births
• जातवेदः: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: जातवेदस्- (प्रातिपदिक; जात- + वेदस्)

• तिस्रः: three
• तिस्रः: Kartā (उषसः-विशेषणम्)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि- (संख्या-प्रातिपदिक)

• आजानीः: well-born; noble
• आजानीः: Kartā (उषसः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: आजानी- (प्रातिपदिक)

• उषसः: dawns
• उषसः: Kartā (भव इत्यस्य) / विषयः
• Type: Noun
• Root: उषस्- (प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• ताभिः: with those (three dawns)
• ताभिः: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (अवस्-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• अवः: help; favor
• अवः: Karma
• Type: Noun
• Root: अवस्- (प्रातिपदिक)

• यक्षि: worship; offer (sacrifice)
• यक्षि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)

• विद्वान्: knowing; wise
• विद्वान्: Kartā-विशेषण
• Type: Participle (adjectival)
• Root: विद् (धातु) → विद्वस्- (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अथा: then; thus
• अथा: सम्बन्ध/अन्वय (क्रमसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)

• भव: become; be
• भव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• यजमानाय: for the sacrificer
• यजमानाय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: यजमान- (प्रातिपदिक)

• शम्: well; auspiciously
• शम्: कर्मप्रवचनीय-भाव/विशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)

• योः: welfare; prosperity
• योः: Karma (भव इत्यस्य फलम्)
• Type: Noun
• Root: योस्- (प्रातिपदिक; द्वन्द्व-भावः ‘योः’ = ‘यौ’ इति न, किन्तु ‘योस्’ ‘welfare, prosperity’)