Rig Veda 3.12.6: Mandala 3, Sukta 12, Mantra 6

Sukta 3.12

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Mandala 3; hymn to Indrāgnī)

Devata: Indrāgnī (dual deity: Indra + Agni)

Chandas: Triṣṭubh (typical for RV 3.12; this verse conforms to triṣṭubh cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्राग्नी नवतिं पुरो दासपत्नीरधूनुतम् । साकमेकेन कर्मणा ॥

Transliteration

índrāgnī navatíṃ púro dāsápatnīr adhūnutam | sākám ékena कर्म́ṇā ||

Translation

โอ้ อินทราและอัคนี ด้วยกิจอันเป็นหนึ่งเดียวกัน ท่านทั้งสองได้เขย่าให้พังลงซึ่งป้อมปราการเก้าสิบแห่งที่กองกำลังทาสะยึดครองไว้; ท่านทั้งสองร่วมกันทำลายคอกกั้นอันมั่นคงของอำนาจศัตรู เพื่อให้แสงสว่างเคลื่อนไปได้อย่างเสรี.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्राग्नी: O Indra and Agni
• इन्द्राग्नी: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun (compound)
• Root: इन्द्र + अग्नि (प्रातिपदिक) तथा द्वन्द्व-समास

• नवतिम्: ninety
• नवतिम्: कर्म (संख्या-विशेषणम् ‘पुरः’)
• Type: Noun (numeral)
• Root: नवति (संख्यावाचक प्रातिपदिक)

• पुरः: fortresses, strongholds
• पुरः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुर्/पुरस् (प्रातिपदिक; ‘fortified place, stronghold’)

• दासपत्नीर्: having Dāsas as lords/masters (Dāsa-ruled)
• दासपत्नीर्: कर्म (पुरः-विशेषणम्)
• Type: Adjective (compound)
• Root: दास + पत्नी (प्रातिपदिक), तत्पुरुष-समास

• अधूनुतम्: you two shook down / shattered
• अधूनुतम्: क्रिया (कर्तृ: इन्द्राग्नी)
• Type: Verb
• Root: धू (धुनोति) ‘shake, shatter’ + उपसर्ग अधि

• साकम्: together
• साकम्: Adverbial (सह-अर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: साकम् (अव्यय)

• एकेन: with one, by a single
• एकेन: करण (कर्मणा इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• कर्मणा: deed, act, action
• कर्मणा: करण
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)