Sukta 40
Sukta 2.40
Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Soma-Pūṣan (dual)
Triṣṭubh (likely for RV 2.40)
บทสวดตรีษฏุภ ๖ บทนี้อัญเชิญเทพคู่ โสมะและปูษัน ในฐานะผู้ร่วมก่อกำเนิดความอุดมสมบูรณ์ และเป็นผู้พิทักษ์ผู้สถาปนา “นาภิ” (ศูนย์กลาง/สะดือ) แห่งความเป็นอมตะและความรุ่งเรืองไว้ในโลกทั้งหลายและในผู้บูชา ขอให้ทั้งสองทรงขยายแหล่งกลางแห่งความเพิ่มพูน—ทรัพย์สมบัติ โภชนาการ และพลังอันก่อผล—พร้อมทั้งเร่งเร้าปัญญาหยั่งรู้และประทานความคุ้มครอง จบลงด้วยพรที่รวมถึงการพิทักษ์รักษาของอทิติด้วย
Mantras
Mantra 1
सोमापूषणा जनना रयीणां जनना दिवो जनना पृथिव्याः । जातौ विश्वस्य भुवनस्य गोपौ देवा अकृण्वन्नमृतस्य नाभिम् ॥
โอ โสมะและปูษัน ผู้ให้กำเนิดความมั่งคั่ง ผู้ให้กำเนิดฟ้า ผู้ให้กำเนิดแผ่นดิน—ท่านทั้งสองบังเกิดเป็นผู้พิทักษ์แห่งภาวะเกิดขึ้นทั้งปวง; เหล่าเทพได้ทำให้ท่านเป็นนาภี—ศูนย์กลางแห่งอมฤตะ (ความไม่ตาย).
Mantra 2
इमौ देवौ जायमानौ जुषन्तेमौ तमांसि गूहतामजुष्टा । आभ्यामिन्द्रः पक्वमामास्वन्तः सोमापूषभ्यां जनदुस्रियासु ॥
เทพทั้งสององค์นี้ เมื่อบังเกิดก็ยินดี; เทพทั้งสององค์นี้ปกปิดความมืดทั้งหลายที่ไม่ยอมสยบ. ด้วยเทพทั้งสองนี้ อินทรานำสิ่งสุกงอมออกมาจากสิ่งที่ยังดิบ; โดยโสมะและปูษัน พระองค์ให้กำเนิดฝูงโคแห่งแสงอันสุกใส ท่ามกลางอุสริยา (แม่โคแห่งรัศมี).
Mantra 3
सोमापूषणा रजसो विमानं सप्तचक्रं रथमविश्वमिन्वम् । विषूवृतं मनसा युज्यमानं तं जिन्वथो वृषणा पञ्चरश्मिम् ॥
โสมะและปูษันเอ๋ย ท่านทั้งสองเร่งเร้า “รถ” ที่วัดแดนกลาง (รชัส) นั้น—รถเจ็ดล้อ เคลื่อนไปทั่วทุกสิ่ง; หมุนเวียนกว้างใหญ่ ถูกเทียมด้วยใจ—พลังห้าบังเหียนนั้น โอ้ผู้ทรงฤทธิ์ทั้งสอง ท่านทำให้แล่นไป
Mantra 4
दिव्यन्यः सदनं चक्र उच्चा पृथिव्यामन्यो अध्यन्तरिक्षे । तावस्मभ्यं पुरुवारं पुरुक्षुं रायस्पोषं वि ष्यतां नाभिमस्मे ॥
องค์หนึ่งตั้งที่ประทับไว้สูงในสวรรค์; อีกองค์หนึ่งอยู่บนแผ่นดินและในแดนกลาง (อันตริกษะ). ขอให้ทั้งสองแผ่ “ศูนย์กลางดุจสะดือ” แห่งความงอกงามแก่เรา—ความอุดมแห่งทรัพย์สมบัติ อันมากด้วยพลังอันพึงปรารถนา และอุดมด้วยการเจริญงอกงามนานาประการ—ให้มีอยู่ในเรา
Mantra 5
विश्वान्यन्यो भुवना जजान विश्वमन्यो अभिचक्षाण एति । सोमापूषणाववतं धियं मे युवाभ्यां विश्वाः पृतना जयेम ॥
ในสององค์นั้น องค์หนึ่งให้กำเนิดโลกทั้งปวง; อีกองค์หนึ่งเคลื่อนไปโดยเพ่งดูสรรพสิ่ง. โสมะและปูษันเอ๋ย จงค้ำจุนความคิดของข้า—ด้วยท่านทั้งสอง ขอให้เราชนะศึกทั้งมวล
Mantra 6
धियं पूषा जिन्वतु विश्वमिन्वो रयिं सोमो रयिपतिर्दधातु । अवतु देव्यदितिरनर्वा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ขอปูษัน (Pūṣan) ผู้ขับเคลื่อนสรรพสิ่ง จงเร่งเร้าปัญญาญาณ (dhī) ของเรา; ขอโสมะ (Soma) เจ้าแห่งความอุดม (rayi) จงสถาปนาความอุดมไว้ในเรา. ขออทิติ (Aditi) ผู้เป็นเทพี ผู้ไม่พลาดพลั้ง จงคุ้มครองเรา; ขอให้เราได้กล่าวถึงความไพศาล (bṛhat) ในสภาพิธี (vidatha) เป็นผู้มั่งด้วยวีรภาพอันดีและพลังสว่างไสว.
Frequently Asked Questions
Soma represents the sacred, invigorating essence that supports vitality and immortality, while Pūṣan is the nourishing protector and guide of right paths. Invoked together, they unite inner inspiration with outward nourishment and safe, fruitful increase.
It means “the navel (center/hub) of immortality.” The hymn imagines Soma–Pūṣan as a central source from which life, prosperity, and divine vitality radiate into the worlds and into the worshipper.
It asks for prosperity and nourishment (rāyas-poṣa), the quickening of insight (dhī), protection (especially through Aditi), and the strength to speak truthfully and expansively (“the Vast”) in the communal assembly.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.