Sukta 91

Mantra 1

सं जागृवद्भिर्जरमाण इध्यते दमे दमूना इषयन्निळस्पदे । विश्वस्य होता हविषो वरेण्यो विभुर्विभावा सुषखा सखीयते ॥

พร้อมกับผู้ตื่นรู้ทั้งหลาย ไฟผู้เจริญงอกงามไม่รู้ร่วงโรยถูกจุดให้ลุกในเรือน เขาผลักดันแรงเร้า ณ ที่ประทับของอิฬา (Iḷā) เป็นโหตฤ (Hotṛ) ผู้ถูกเลือกสรรเพื่อสรรพสิ่ง กว้างใหญ่และส่องประกาย มิตรผู้ดีงามย่อมเป็นมิตรกับมิตร—อัคนี (Agni) ปลุกให้เรามีเครื่องบูชาที่ถูกต้องและความเป็นสหายที่ถูกต้อง

Mantra 2

स दर्शतश्रीरतिथिर्गृहेगृहे वनेवने शिश्रिये तक्ववीरिव । जनंजनं जन्यो नाति मन्यते विश आ क्षेति विश्यो विशंविशम् ॥

ท่านผู้มีรัศมีอันประจักษ์—“อาติถิ” (Atithi) ผู้เป็นแขกศักดิ์สิทธิ์—ได้ประทับนั่งในเรือนทุกเรือน ในพนาทุกพนา ดุจนกผู้ปีกไว. ผู้บังเกิดเพื่อหมู่ชน ย่อมไม่แยกตนจากตระกูลใดเลย; อัคนี (Agni) สถิตอยู่ท่ามกลางถิ่นฐาน เป็นของคนทั้งปวง เข้าไปสู่ชุมชนแล้วชุมชนเล่า—สู่วิศ (viś) แล้ววิศเล่า.

Mantra 3

सुदक्षो दक्षैः क्रतुनासि सुक्रतुरग्ने कविः काव्येनासि विश्ववित् । वसुर्वसूनां क्षयसि त्वमेक इद्द्यावा च यानि पृथिवी च पुष्यतः ॥

โอ อัคนี ท่านเป็นผู้ชำนาญยิ่งด้วยเดกษะ (dakṣa) อันชำนาญทั้งหลาย; ด้วยกรตุ (kratu) อันรู้ตื่น ท่านเป็นผู้มีเจตนาดี. ท่านเป็นกวี (kavi) ด้วยถ้อยคำกาวยะ (kāvya) อันดลใจ เป็นผู้รู้ทั่ว. ท่านผู้เดียวสถิตเป็นทรัพย์แท้ท่ามกลางทรัพย์ทั้งปวง; และสิ่งใดที่ฟ้าและแผ่นดินบำรุงให้เจริญงอกงาม ท่านนั่นเองทรงอุปถัมภ์ให้เพิ่มพูน.

Mantra 4

प्रजानन्नग्ने तव योनिमृत्वियमिळायास्पदे घृतवन्तमासदः । आ ते चिकित्र उषसामिवेतयोऽरेपसः सूर्यस्येव रश्मयः ॥

โอ อัคนี เมื่อรู้ซึ่งครรภ์ (yoni) อันถูกกาลฤดู อันเป็นที่แห่งฤตวิยะ (ṛtvya) คือพิธีบูชาแล้ว เขาทั้งหลายได้นั่งลง ณ ขั้นแห่งอิฬา (Iḷā) อันเปี่ยมด้วยฆฤตะ (ghṛta) และความกระจ่างหวาน. แรงดลใจอันไร้มลทินเคลื่อนไปสู่ท่าน—ดุจการดำเนินของอุษาส (Uṣas) ดุจรัศมีแห่งสุริยะ—เพื่อแสวงหาการประจักษ์แห่งแสงสว่างของท่าน.

Mantra 5

तव श्रियो वर्ष्यस्येव विद्युतश्चित्राश्चिकित्र उषसां न केतवः । यदोषधीरभिसृष्टो वनानि च परि स्वयं चिनुषे अन्नमास्ये ॥

รัศมีสิริของท่านหลากสีดุจสายฟ้าแห่งเมฆฝน ดุจสัญญาณแห่งอุษัส (Uṣas) เทพีรุ่งอรุณ ครั้นท่านถูกปลดปล่อยลงเหนือหมู่สมุนไพรและพงไพร ท่านย่อมรวบรวมอาหารเข้าสู่ปากด้วยตนเอง—รับเอาแก่นสารซึ่งจักกลายเป็นพลังในเรา

Mantra 6

तमोषधीर्दधिरे गर्भमृत्वियं तमापो अग्निं जनयन्त मातरः । तमित्समानं वनिनश्च वीरुधोऽन्तर्वतीश्च सुवते च विश्वहा ॥

หมู่สมุนไพรทั้งหลายอุ้มชูท่านไว้เป็นครรภ์อันถูกกาล ส่วนสายน้ำ—เหล่าแม่—ให้กำเนิดอัคนี (Agni) องค์นั้น องค์เดียวกันนั้นเอง ผู้คงเดิมเสมอมา ต้นไม้และเถาวัลย์ ตลอดจนพืชพรรณที่มีครรภ์ ย่อมให้กำเนิดและปลุกให้เคลื่อนไหวไม่ขาดสายทุกเมื่อ

Mantra 7

वातोपधूत इषितो वशाँ अनु तृषु यदन्ना वेविषद्वितिष्ठसे । आ ते यतन्ते रथ्यो यथा पृथक्छर्धांस्यग्ने अजराणि धक्षतः ॥

ถูกลมพัดโหม ถูกเร่งเร้า ท่านเคลื่อนไปตามร่องทางทั้งหลาย ครั้นอาหารทั้งปวงสั่นระริก ท่านยืนเด่นด้วยอานุภาพอันแผ่กว้าง เหล่าหมู่คณะอันยืนยงพากันมุ่งสู่ท่าน โอ อัคนี ประหนึ่งถนนที่บรรจบกัน—ต่างคนต่างทาง—เพื่อจะถูกจุดให้ลุกเป็นเปลวเพลิงอันไม่รู้ชรา

Mantra 8

मेधाकारं विदथस्य प्रसाधनमग्निं होतारं परिभूतमं मतिम् । तमिदर्भे हविष्या समानमित्तमिन्महे वृणते नान्यं त्वत् ॥

อัคนี—ผู้ก่อรูปแห่งปัญญา ผู้ทำให้สภาพิธี (วิทถะ) สำเร็จ โหตฤ (Hotṛ) ผู้เป็นปรีชาญาณอันยิ่ง—ท่านผู้นั้นแล ผู้เดียวกันนั้น เราเลือกในท่ามกลางเครื่องบูชา ทั้งในพิธีน้อยและพิธีใหญ่; สำหรับกิจอันไพศาลของเรา เรามิได้เลือกผู้ใดอื่นนอกจากท่าน.

Mantra 9

त्वामिदत्र वृणते त्वायवो होतारमग्ने विदथेषु वेधसः । यद्देवयन्तो दधति प्रयांसि ते हविष्मन्तो मनवो वृक्तबर्हिषः ॥

ณ ที่นี้ ผู้แสวงหาท่านย่อมเลือกท่าน โอ้อัคนี ให้เป็นโหตฤ (Hotṛ) ในสภาพิธีทั้งหลาย—เหล่าผู้รู้ผู้ก่อสร้างพิธี; เมื่อเขาปรารถนาพระเทวะ เขาย่อมจัดวางเครื่องบูชาที่มุ่งหน้าไปสู่ท่าน—ชนแห่งมานุ ผู้มั่งคั่งด้วยเครื่องสังเวย ผู้ปูหญ้าศักดิ์สิทธิ์ไว้แล้ว.

Mantra 10

तवाग्ने होत्रं तव पोत्रमृत्वियं तव नेष्ट्रं त्वमग्निदृतायतः । तव प्रशास्त्रं त्वमध्वरीयसि ब्रह्मा चासि गृहपतिश्च नो दमे ॥

โอ้อัคนี งานโหตฤเป็นของท่าน; งานโปตฤ (Potṛ) อันสมควรแก่ฤดูกาลก็เป็นของท่าน; งานผู้นำ (Neṣṭṛ) ก็เป็นของท่าน; และท่านคืออัคนีธ (Agnīdh) ผู้ตั้งพิธีไว้ในความจริง. วาจาแห่งการกำกับเป็นของท่าน; และท่านเองย่อมเป็นอัธวรยุ (Adhvaryu). ท่านยังเป็นพรหมัน (Brahman) และเป็นคฤหปติ (Gṛhapati) เจ้าเรือนในที่พำนักของเรา ในเรือนนี้.

Mantra 11

यस्तुभ्यमग्ने अमृताय मर्त्यः समिधा दाशदुत वा हविष्कृति । तस्य होता भवसि यासि दूत्यमुप ब्रूषे यजस्यध्वरीयसि ॥

ผู้ใด—โอ อัคนี—เป็นมนุษย์ผู้มุ่งสู่อมฤตะ ถวายฟืนบูชาแก่ท่าน หรือจัดเตรียมเครื่องสังเวย ผู้นั้นท่านย่อมเป็นโหตฤ (Hotṛ) ให้; ท่านไปในฐานะทูต ท่านกล่าวแทนเขา; ท่านประกอบยัญและทำกิจแห่งพิธีให้สำเร็จลุล่วง.

Mantra 12

इमा अस्मै मतयो वाचो अस्मदाँ ऋचो गिरः सुष्टुतयः समग्मत । वसूयवो वसवे जातवेदसे वृद्धासु चिद्वर्धनो यासु चाकनत् ॥

ความคิดและถ้อยคำเหล่านี้จากพวกเราได้มาประชุมพร้อมเพื่อท่าน—บทฤจ (ṛc) ของเรา บทขับ (gir) ของเรา และคำสรรเสริญที่ร้อยเรียงงดงาม. ผู้แสวงหาทรัพย์แท้ เรานำสิ่งเหล่านี้มาถวายแด่วสุ (Vasu) แด่ชาตเวทัส (Jātavedas) ผู้เพิ่มพูนแม้พลังที่เติบใหญ่แล้ว และทรงยินดีในพลังเหล่านั้น.

Mantra 13

इमां प्रत्नाय सुष्टुतिं नवीयसीं वोचेयमस्मा उशते शृणोतु नः । भूया अन्तरा हृद्यस्य निस्पृशे जायेव पत्य उशती सुवासाः ॥

ข้าพเจ้าขอกล่าวบทสรรเสริญที่ใหม่ยิ่งและร้อยเรียงประณีตนี้แด่ผู้โบราณกาล; ขอผู้ปรารถนานั้นจงสดับเรา. ขอให้มันซึมลึกยิ่งขึ้นสู่สัมผัสอันในสุดแห่งดวงใจ ดุจภรรยาผู้แต่งกายงาม ผู้ใคร่หา เข้าไปใกล้สามีของนาง.

Mantra 14

यस्मिन्नश्वास ऋषभास उक्षणो वशा मेषा अवसृष्टास आहुताः । कीलालपे सोमपृष्ठाय वेधसे हृदा मतिं जनये चारुमग्नये ॥

ในผู้นั้นเอง บรรดาพลัง—ม้าศึก วัวผู้ ผู้แข็งแกร่ง; ทั้งพลังอันให้ผลและแกะผู้—ถูกปลดปล่อยและถวายเป็นบูชา. เหนือความหวานที่คั้นแล้วนั้น เหนือผู้ประกอบปัญญาผู้มีโสมะเป็นเบื้องหลัง (Védhas) ข้าพเจ้าก่อกำเนิดด้วยดวงใจซึ่งความคิดอันงาม เพื่ออัคนี (Agni).

Mantra 15

अहाव्यग्ने हविरास्ये ते स्रुचीव घृतं चम्वीव सोमः । वाजसनिं रयिमस्मे सुवीरं प्रशस्तं धेहि यशसं बृहन्तम् ॥

โอ้ อัคนี (Agni) เมื่อถูกเรียก เครื่องบูชายัญย่อมเข้าสู่ปากของท่าน—ดุจฆีในทัพพี ดุจโสมะในถ้วย. ขอท่านจงประทานแก่เรา ทรัพย์อันชนะความบริบูรณ์แห่งพลัง มีวีรชนอันดีงาม เป็นที่สรรเสริญกว้างไกล และยิ่งใหญ่ด้วยเกียรติยศ.