Rig Veda 10.68.2: Mandala 10, Sukta 68, Mantra 2

Sukta 10.68

Rishi: Bṛhaspati / Angiras-tradition

Devata: Bṛhaspati (with invoked functions of Bhaga, Aryaman, Mitra)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सं गोभिराङ्गिरसो नक्षमाणो भग इवेदर्यमणं निनाय । जने मित्रो न दम्पती अनक्ति बृहस्पते वाजयाशूँरिवाजौ ॥

Transliteration

sáṃ góbhir āṅgirasó nákṣamāṇo bhága ivéd aryamáṇaṃ nināya | jáne mitró na dámpatī anakti bṛ́haspate vājáyāśū́ṃr ivājáu ||

Translation

อังคิรสเคลื่อนไปสู่จุดหมายพร้อมฝูงโคแห่งรัศมี; ดุจภคะ เขานำอริยมันให้ก้าวหน้าไป. ดุจมิตรท่ามกลางมนุษย์ เขาเจิมน้ำมันแก่เจ้าเรือนทั้งสอง; โอ พฤหสปติ โปรดขับพาเราไปสู่ความอุดมและชัยชนะ ดุจผู้ว่องไวในสมรภูมิ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग) / सम्

• गोभिः: with the cows
• गोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• आङ्गिरसः: the Aṅgiras (priest/descendant of Aṅgiras)
• आङ्गिरसः: Kartā
• Type: Noun
• Root: आङ्गिरस (प्रातिपदिक)

• नक्षमाणः: reaching, attaining
• नक्षमाणः: Kartā
• Type: Participle
• Root: नक्ष् (धातु; ‘to reach/attain’) → नक्षमाण (शतृ/शानच्-प्रत्यय)

• भगः: Bhaga (the god of fortune), as (one)
• भगः: Kartā (उपमान-कर्तृ) / Sambandha
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• अर्यमणम्: Aryaman (the deity Aryaman)
• अर्यमणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्यमन् (प्रातिपदिक)

• निनाय: led (has led)
• निनाय: —
• Type: Verb
• Root: नी (धातु; ‘to lead’)

• जने: among the people, in the community
• जने: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• मित्रः: Mitra (the god Mitra)
• मित्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• दम्पती: the two household-lords (husband and wife)
• दम्पती: Kartā (उपमान-कर्तृ) / Sambandha
• Type: Noun
• Root: दम्पति (प्रातिपदिक)

• अनक्ति: anoints
• अनक्ति: —
• Type: Verb
• Root: अञ्ज् (धातु; ‘to anoint, smear’)

• बृहस्पते: O Bṛhaspati
• बृहस्पते: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)

• वाजयाशूम्: the prize-winning swift one
• वाजयाशूम्: Karma (गम्य/प्राप्य-वस्तु) / विशेष्य-सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: वाजयाशु (प्रातिपदिक; वाज + याशु ‘swift in winning prizes’)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• वाजौ: in the contest for prizes / in the race
• वाजौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)