Rig Veda 1.66.5: Mandala 1, Sukta 66, Mantra 5

Sukta 1.66

Rishi: Gṛtsamada (traditional)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

दुरोकशोचिः क्रतुर्न नित्यो जायेव योनावरं विश्वस्मै ॥

Transliteration

duróka-śociḥ kratúr ná nítyo | jāyéva yónāvarám víśvasmai ||

Translation

แม้ในที่เข้าถึงยากก็ยังลุกโชติช่วง; คงมั่นดุจเจตจำนง (kratu) อันได้ผลไม่ขาด; ดุจภรรยาในเรือนครรภ์ ท่านพร้อมเพื่อสรรพสิ่ง—อัคนี (Agni) ทรงสถิต ณ ที่นั่งอันเร้นลับ และทรงมอบพระองค์แก่ทุกส่วนแห่งภาวะ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दुरोकशोचिः: having a hard-to-dwell-in (or hard-to-approach) blaze; fierce-flaming
• दुरोकशोचिः: Kartā (वाक्ये विशेष्यस्य विशेषणम्) अथवा विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: दुरोक-शोचि (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास) < दुरोक (दुर्+ओकस् ‘दुर्गृह/दुर्निवास’) + शोचि (शुच्/शोच् ‘दीप्ति/तेजस्’)

• क्रतुः: will, resolve; ritual power/insight
• क्रतुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• नित्यः: everlasting, constant
• नित्यः: Kartā (विशेषणम्) अथवा विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक) < √नित्/नित्य (स्थैर्ये) (परम्परागत)

• जायाऽइव: like a wife
• जायाऽइव: Kartā (उपमानम्) / विशेषणोपमान-सम्बन्धः
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: जाया (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)

• योनौ: in the womb; in the source/seat
• योनौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक)

• अवरम्: the lower/nearer (part); the underside
• अवरम्: Karma
• Type: Adjective (used substantively) / Noun-like
• Root: अवर (प्रातिपदिक)

• विश्वस्मै: to/for everyone; to the whole (world)
• विश्वस्मै: Sampradāna
• Type: Adjective (used substantively) / Pronoun-like adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)