Rig Veda 1.53.10 — Mandala 1, Sukta 53, Mantra 10

Sukta 1.53

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वमाविथ सुश्रवसं तवोतिभिस्तव त्रामभिरिन्द्र तूर्वयाणम् । त्वमस्मै कुत्समतिथिग्वमायुं महे राज्ञे यूने अरन्धनायः ॥

Transliteration

tvám āvitha su-śrávasaṃ tavótibhis táva trā́mabhir indra tū́rvayāṇam | tvám asmai kútsam atithi-gvám āyúṃ mahé rā́jñe yū́ne arandhanāyaḥ ||

Translation

โอ้พระอินทระ พระองค์ทรงคุ้มครองสุศราวัส (Suśravas) ด้วยความช่วยเหลือของพระองค์ และทรงปกป้องทูรวยาณะ (Tūrvayāṇa) ด้วยอำนาจแห่งการกอบกู้ของพระองค์ พระองค์ยังประทานกุตสา (Kutsā), อติถิควะ (Atithigva) และอายุ (Āyu) แก่เขา เป็นสหายและเป็นเครื่องมือ—เพื่อมหาราชา เพื่อผู้เยาว์—เพื่อให้เขาเป็นผู้ไม่อาจพิชิตได้ในการยาตราภายใน.

Word by Word

• त्वम्: thou (you)
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आविथ: you have helped/protected
• आविथ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (रक्षणे) + आ-

• सुश्रवसम्: the well-renowned one
• सुश्रवसम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु-श्रवस् (प्रातिपदिक; ‘good-fame’)

• तव: of you; your
• तव: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (षष्ठी-एकवचन)

• ऊतिभिः: with (your) helps
• ऊतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऊति (स्त्री; ‘help, aid’)

• तव: of you; your
• तव: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• त्रामभिः: with protections
• त्रामभिः: करण
• Type: Noun
• Root: त्राम (स्त्री; ‘protection, succour’)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• तूर्वयाणम्: Tūrvayāṇa (a person/hero)
• तूर्वयाणम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: तूर्वयाण (प्रातिपदिक; नाम/विशेषण)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• अस्मै: to him
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: इदम्/अयम् (एतद्-प्रत्ययात्मक सर्वनाम; ‘this’)

• कुत्सम्: Kutsa
• कुत्सम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: कुत्स (प्रातिपदिक; ऋषि/नरनाम)

• अतिथिग्वम्: Atithigva
• अतिथिग्वम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: अतिथिग्व (प्रातिपदिक; नरनाम)

• आयुम्: life; lifetime
• आयुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: आयु (नपुं; ‘life, lifetime’)

• महे: to the great
• महे: सम्प्रदान
• Type: Adjective
• Root: महत् (विशेषण-प्रातिपदिक)

• राज्ञे: to the king
• राज्ञे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: राजन् (पुं; ‘king’)

• यूने: to the young (one)
• यूने: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective
• Root: युवन् (पुं; ‘young man’)

• अरन्धनायः: you made (him) subject/you subdued (for him)
• अरन्धनायः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रन्ध् (हिंसागत्योः/वशेकरणे) + अ- (लिट्/लुङ्-आधारित रूप); वैदिक रूप