
Sukta 1.190
Bṛhaspati
Jagatī or Triṣṭubh (uncertain here; not recomputed and the transmitted line-length suggests possible Jagatī tendencies)
บทสวดนี้สรรเสริญพฤหสปติในฐานะ “โคผู้” แห่งวาจาญาณที่ไม่รู้เหน็ดเหนื่อย ผู้ซึ่งบทเพลงอันสว่างไสวของท่านเป็นที่สดับทั้งแก่เทพและแก่มนุษย์ผู้แสวงหาการฟื้นคืนกำลัง ขอให้ทรัพย์อันแท้จริง—พลังกล้าหาญ การชี้นำอันถูกต้อง และความอุดมสมบูรณ์อันก่อผล—ประทานแก่ผู้สมควรเท่านั้น มิใช่แก่ผู้ที่เข้าเฝ้าเทพเพียงเพื่อหวังลาภอันรื่นรมย์ สุคตะนี้จึงเชื่อมโยงการสรรเสริญ (stuti) เข้ากับความพร้อมภายใน (adhikāra) และการใช้วาจาศักดิ์สิทธิ์อย่างถูกต้อง
Mantra 1
अनर्वाणं वृषभं मन्द्रजिह्वं बृहस्पतिं वर्धया नव्यमर्कैः । गाथान्यः सुरुचो यस्य देवा आशृण्वन्ति नवमानस्य मर्ताः ॥
ด้วยบทสรรเสริญใหม่ (arká) จงเพิ่มพูนพรหสปติ (Bṛhaspati)—โคผู้ไม่รู้เหน็ดเหนื่อย ผู้มีลิ้นอันรื่นรมย์. บทขับร้องอันสว่างไสว (gāthā) ของท่าน เหล่าเทวะรับฟัง และมนุษย์ผู้แสวงหาความใหม่ก็รับฟัง. ขอให้พลังแห่งวาจาอันเกิดจากแรงดลใจ เจริญงอกงามในเรา เป็นการชี้นำอันถูกต้องและสุกสว่าง.
Mantra 2
तमृत्विया उप वाचः सचन्ते सर्गो न यो देवयतामसर्जि । बृहस्पतिः स ह्यञ्जो वरांसि विभ्वाभवत्समृते मातरिश्वा ॥
ถ้อยคำตามกาลฤดูกาลย่อมเข้ามาใกล้ท่าน—ดุจธารที่ผุดพุ่งซึ่งท่านปลดปล่อยเพื่อผู้แสวงหาทิพย์. พฤหสปติ (Bṛhaspati) เมื่อแผ่ซ่านทั่ว ย่อมตั้งความอุดมอันประเสริฐที่สุดให้ตรงใน Ṛta (ระเบียบ-สัจธรรมจักรวาล); และมาตริศวาน (Mātariśvan) ย่อมรวบรวมสิ่งเหล่านั้นให้เป็นเอกภาพแห่งความกลมกลืน.
Mantra 3
उपस्तुतिं नमस उद्यतिं च श्लोकं यंसत्सवितेव प्र बाहू । अस्य क्रत्वाहन्यो यो अस्ति मृगो न भीमो अरक्षसस्तुविष्मान् ॥
ท่านยกคำสรรเสริญและนมัสการขึ้นสูง และแผ่บทสวดดุจสวิตฤ (Savitṛ) กางแขนทั้งสอง. ด้วยเจตจำนงของท่าน ท่านคือพลังแห่งกลางวันที่ไม่มีผู้พิชิต—ดุจสัตว์น่าหวาดหวั่นต่อความมืดอันเป็นศัตรู—ทรงฤทธิ์ และไม่ต้องพึ่งการคุ้มกันใดๆ.
Mantra 4
अस्य श्लोको दिवीयते पृथिव्यामत्यो न यंसद्यक्षभृद्विचेताः । मृगाणां न हेतयो यन्ति चेमा बृहस्पतेरहिमायाँ अभि द्यून् ॥
บทสวดนี้เคลื่อนไปทั้งในสวรรค์และบนแผ่นดิน; ผู้ทรงญาณ ผู้แบกฤทธานุภาพ ขับมันดุจม้าเร็ว. การแทงของท่านเหล่านี้พุ่งออกดุจลูกดอกของสัตว์ป่า เข้าต้านเล่ห์ลวงของอสรพิษ—ต้านวันทั้งหลายที่ถูกทำให้มัวหมองด้วยมายาอันคดเคี้ยวนั้น.
Mantra 5
ये त्वा देवोस्रिकं मन्यमानाः पापा भद्रमुपजीवन्ति पज्राः । न दूढ्ये अनु ददासि वामं बृहस्पते चयस इत्पियारुम् ॥
ชนเหล่านั้นผู้คิดว่าท่านเป็นเพียงเทพผู้ประทานลาภอันรื่นรมย์—ผู้คดเคี้ยวในภาวะตน—ย่อมดำรงชีพด้วยความดีดุจของที่ยืมมาเท่านั้น. ท่านมิได้ประทานทรัพย์อันเป็นที่รักแก่จิตที่ทึบและแบกภาระ; โอ พฤหัสปติ (Bṛhaspati) ท่านรวบรวมความหวานนั้นไว้เพื่อผู้ที่ควรแก่การทรงไว้เท่านั้น.
Mantra 6
सुप्रैतुः सूयवसो न पन्था दुर्नियन्तुः परिप्रीतो न मित्रः । अनर्वाणो अभि ये चक्षते नोऽपीवृता अपोर्णुवन्तो अस्थुः ॥
ขอให้หนทางของเราดำเนินไปโดยดี ดุจทางที่อุดมด้วยหญ้าเลี้ยงสัตว์; ขอให้ผู้ควบคุมอันแข็งกร้าวกลับเป็นมิตร ดุจมิตระ (Mitra) ผู้ยินดีบริบูรณ์. ส่วนผู้ที่เพ่งมองเราด้วยแรงดลใจอันไม่ชอบ—ผู้ปิดตนไว้—ขอให้เขาเผยตนแล้วถอยออก ยืนแยกไปจากวิถีของเรา.
Mantra 7
सं यं स्तुभोऽवनयो न यन्ति समुद्रं न स्रवतो रोधचक्राः । स विद्वाँ उभयं चष्टे अन्तर्बृहस्पतिस्तर आपश्च गृध्रः ॥
ผู้ซึ่งบทสรรเสริญและกระแสที่ไหลลงมารวมกันเข้าหาเขา ดุจสายน้ำพร้อมฝั่งตลิ่งมุ่งสู่มหาสมุทร—ผู้นั้นเป็นผู้รู้ ย่อมเห็นทั้งสองภายใน: พฤหัสปติ (Bṛhaspati) ผู้พิชิต และสายน้ำทั้งหลาย—พลังผู้แสวงหาอันเร่าร้อน.
Mantra 8
एवा महस्तुविजातस्तुविष्मान्बृहस्पतिर्वृषभो धायि देवः । स नः स्तुतो वीरवद्धातु गोमद्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ดังนี้ จากมหาภาวะ ผู้บังเกิดกว้างไกลและทรงฤทธิ์ บฤหสปติ (Bṛhaspati) ผู้ดุจโคอุสุภะ ได้ถูกสถาปนาเป็นเทพเจ้า ขอพระองค์เมื่อได้รับการสรรเสริญ โปรดประทานความเต็มเปี่ยมแห่งวีรชนและทรัพย์อันสว่างไสวแก่เรา; ขอให้เราชนะพลังใฝ่เสาะและหมู่กองศึก และได้ความอุดมสมบูรณ์อันให้ทานอย่างรวดเร็ว.
Bṛhaspati is praised as the lord of sacred speech and wise counsel—the power that makes hymns luminous and guidance truthful, and that grants strength and prosperity.
The hymn teaches that real divine gifts come with inner fitness: Bṛhaspati’s ‘sweet’ riches and success are not for dull or crooked motives, but for those aligned with truth and right striving.
It can be recited with a ghee offering into fire (or as focused japa) to strengthen clarity of speech, discrimination in decisions, and the right kind of prosperity rooted in worthy intention.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.