HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 45
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 1.164.45: Mandala 1, Sukta 164, Mantra 45

Sukta 1.164

Rishi: Dīrghatamas Aucathya
Devata: Vāk (Speech) as multi-level power
Chandas: Triṣṭubh

चत्वारि वाक्परिमिता पदानि तानि विदुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः । गुहा त्रीणि निहिता नेङ्गयन्ति तुरीयं वाचो मनुष्या वदन्ति ॥

catvā́ri vāk párimitā padā́ni tā́ni vidur brāhmaṇā́ yé manīṣíṇaḥ | guhā́ trī́ṇi níhitā néṅgayanti turī́yaṃ vā́co manuṣyā́ vadanti ||

วาจา (vāc) มีสี่ขั้นอันถูกกำหนดวัดไว้; พราหมณ์ผู้มีปัญญารู้สิ่งนั้น. สามขั้นถูกซ่อนไว้ในถ้ำลับ มิได้ไหวติง; ขั้นที่สี่แห่งวาจา คือสิ่งที่มนุษย์กล่าวกัน.

चत्वारिfour
चत्वारि:
विशेषण (पदानि इति)
TypeAdjective (numeral)
Rootचतुर् (संख्याप्रातिपदिक) → चत्वारि
वाक्speech
वाक्:
सम्बन्ध/षष्ठी-सम्बन्ध (पदानि इति—‘वाचः’ अर्थे) अथवा विषय-निर्देश
TypeNoun
Rootवाच् (स्त्री. प्रातिपदिक)
परिमिताmeasured, delimited
परिमिता:
विशेषण (पदानि इति)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootपरि-मा (धातु) → परिमित (कृदन्त) → परिमिता
पदानिsteps; words/quarters (of speech)
पदानि:
कर्तृ (विदुः इत्यस्य) / विषय
TypeNoun
Rootपद (नपुं. प्रातिपदिक)
तानिthose
तानि:
कर्म (विदुः इत्यस्य) / अनुवर्त्य
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
विदुःknow
विदुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद् (धातु, ‘जानाति’)
ब्राह्मणाःBrahmins; sacred knowers
ब्राह्मणाः:
कर्तृ (विदुः) तथा ‘ये’ इत्यस्य विशेष्य
TypeNoun
Rootब्राह्मण (पुं. प्रातिपदिक)
येwho
ये:
कर्तृ (मनीषिणः) / सम्बन्धक
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
मनीषिणःwise, insightful
मनीषिणः:
कर्तृ (ये…); ब्राह्मणाः इत्यस्य विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootमनीषिन् (पुं. प्रातिपदिक; ‘मनीषा’ से) अथवा मनीषिन्- (विशेषण)
गुहाin hiding; in the secret place
गुहा:
अधिकरण (निहिताः/नेङ्गयन्ति)
TypeIndeclinable (locatival adverb) / Noun used adverbially
Rootगुहा (स्त्री. प्रातिपदिक) अव्ययीभावे ‘गुहायाम्’ अर्थे
त्रीणिthree
त्रीणि:
कर्म/विशेषण (निहिताः—‘three [of them]’)
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक) → त्रीणि
निहिताःplaced, hidden
निहिताः:
कर्तृ-विशेषण (नेङ्गयन्ति इत्यस्य) / अवस्था
TypeAdjective/Participle (PPP)
Rootनि-धा (धातु) → निहित (कृदन्त) → निहिताः
नेङ्गयन्तिdo not move/stir
नेङ्गयन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootनिङ्ग्/इङ्ग् (धातु ‘चलने’) + न- (निषेध) → नेङ्गयति (कारयति/प्रयोजक)
तुरीयम्the fourth
तुरीयम्:
कर्म (वदन्ति—‘the fourth [part]’) / विशेष्य-अनुवृत्ति (पदम्)
TypeAdjective (ordinal)
Rootतुरीय (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
वाचःof speech
वाचः:
सम्बन्ध (तुरीयम्—‘of speech’)
TypeNoun
Rootवाच् (स्त्री. प्रातिपदिक)
मनुष्याःhumans
मनुष्याः:
कर्तृ (वदन्ति)
TypeNoun
Rootमनुष्य (पुं. प्रातिपदिक)
वदन्तिspeak, utter
वदन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootवद् (धातु ‘भाषणे’)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App