Sukta 163

Mantra 1

यदक्रन्दः प्रथमं जायमान उद्यन्त्समुद्रादुत वा पुरीषात् । श्येनस्य पक्षा हरिणस्य बाहू उपस्तुत्यं महि जातं ते अर्वन् ॥

เมื่อเจ้าร้องก้องเป็นครั้งแรกยามถือกำเนิด ลุกขึ้นจากห้วงลึกแห่งสมุทร—หรือแม้จากเนื้อดินอันอุดม—เจ้าดุจปีกแห่งเหยี่ยวอินทรี ดุจแขนแห่งกวาง โอ้ อัศวินเอ๋ย ความยิ่งใหญ่ที่ควรแก่การอัญเชิญได้บังเกิดในตัวเจ้า

Mantra 2

यमेन दत्तं त्रित एनमायुनगिन्द्र एणं प्रथमो अध्यतिष्ठत् । गन्धर्वो अस्य रशनामगृभ्णात्सूरादश्वं वसवो निरतष्ट ॥

มอบโดยยมะ (Yama) ตฤตะ (Trita) ได้เทียมม้าตัวนี้ไว้เพื่อการเดินทางภายใน อินทระ (Indra) เป็นผู้แรกที่ขึ้นขี่และยืนหยัดอยู่บนมัน คันธรรพะ (Gandharva) จับบังเหียนแห่งความใฝ่ปรารถนาของมัน และเหล่าวสุ (Vasus) ได้สรรค์สร้างม้านี้ออกมาจากแหล่งกำเนิดอันสว่างไสวแห่งสุริยะ—คือพลังทั้งหลายผู้ก่อรูปความเต็มเปี่ยมอันเป็นระเบียบของภาวะ

Mantra 3

असि यमो अस्यादित्यो अर्वन्नसि त्रितो गुह्येन व्रतेन । असि सोमेन समया विपृक्त आहुस्ते त्रीणि दिवि बन्धनानि ॥

โอ ม้าผู้ทรงพลัง เจ้าเป็นยมะ (Yama) — คือธรรมอันเที่ยงและความสำรวม; เจ้าเป็นอาทิตยะ (Āditya) — คือสัจจะอันกว้างใหญ่สว่างไสว; และเจ้าเป็นตรีตะ (Trita) ด้วยวัตรอันลี้ลับ. เจ้าประสานกับโสมะ (Soma) อย่างพร้อมเพรียงกลมกลืน; เขาทั้งหลายกล่าวว่า เจ้ามีพันธนะสามประการในสวรรค์ — เครื่องผูกสามชั้นแห่งโลกเบื้องสูงที่ค้ำจุนพลังให้ตั้งมั่นโดยชอบ.

Mantra 4

त्रीणि त आहुर्दिवि बन्धनानि त्रीण्यप्सु त्रीण्यन्तः समुद्रे । उतेव मे वरुणश्छन्त्स्यर्वन्यत्रा त आहुः परमं जनित्रम् ॥

เขาทั้งหลายกล่าวว่า เจ้ามีพันธนะสามประการในสวรรค์ สามประการในน่านน้ำ และสามประการภายในห้วงสมุทรลึก. โอ ม้าผู้ทรงพลัง ขอวรุณะ (Varuṇa) โปรดประทานทัศนะอันหยั่งเห็นแก่ข้าพเจ้า เพื่อให้ข้าพเจ้าพบสถานที่ซึ่งเขากล่าวว่าเป็นกำเนิดอันสูงสุดของเจ้า — ที่ซึ่งพลังบังเกิดขึ้นครั้งแรกในสัจจะอันสูงยิ่ง.

Mantra 5

इमा ते वाजिन्नवमार्जनानीमा शफानां सनितुर्निधाना । अत्रा ते भद्रा रशना अपश्यमृतस्य या अभिरक्षन्ति गोपाः ॥

นี่คือการชำระของเจ้า โอ ผู้ทรงความอุดมสมบูรณ์; นี่คือที่วางแห่งกีบเท้าของเจ้า—รอยย่างที่ชนะถึงเป้าหมาย. ณ ที่นี้ ข้าพเจ้าได้เห็นบังเหียนอันเป็นมงคลของเจ้า ซึ่งผู้เลี้ยงดูแห่งฤตะ (Ṛta, ระเบียบอันเที่ยง/สัจธรรม) คุ้มครองไว้—คือพลังทั้งหลายที่พิทักษ์การเคลื่อนไหวอันชอบของสัจจะภายในเรา.

Mantra 6

आत्मानं ते मनसारादजानामवो दिवा पतयन्तं पतंगम् । शिरो अपश्यं पथिभिः सुगेभिररेणुभिर्जेहमानं पतत्रि ॥

ข้าพเจ้ารู้จักอาตมัน (ātman) อันลึกในของท่านจากแดนไกลด้วยใจ—นกปตังคะ (patanga) ผู้โผบินรวดเร็วลงมาจากสวรรค์ ข้าพเจ้าเห็นศีรษะของท่านแล่นไปตามหนทางอันดี สั่นไหวด้วยพลังไร้ธุลี—โอผู้มีปีก—มุ่งสู่จุดหมายแห่งการเห็นแจ้งอันกระจ่างใส

Mantra 7

अत्रा ते रूपमुत्तममपश्यं जिगीषमाणमिष आ पदे गोः । यदा ते मर्तो अनु भोगमानळादिद्ग्रसिष्ठ ओषधीरजीगः ॥

ณ ที่นี้ ข้าพเจ้าเห็นรูปอันสูงสุดของท่าน—ผู้มุ่งชัยชนะ—ก้าวไปถึงรอยเท้าแห่ง ‘โค’ (Go) อันเป็นรัศมี ที่ซึ่งมีโภชนาการสถิตอยู่ เมื่อมนุษย์ผู้มรรตยะติดตามความเพลิดเพลินโดยไร้ความจริงแห่งหนทาง เมื่อนั้นเอง โอผู้กลืนกินยิ่งนัก เขาถูกผลักให้กลืนกินโอษธี (oṣadhī) คือพืชสมุนไพร—เลี้ยงชีพด้วยสิ่งงอกงามอันต่ำกว่า

Mantra 8

अनु त्वा रथो अनु मर्यो अर्वन्ननु गावोऽनु भगः कनीनाम् । अनु व्रातासस्तव सख्यमीयुरनु देवा ममिरे वीर्यं ते ॥

ตามท่านไป รถศึกเคลื่อนตาม; ตามท่านไป นักรบหนุ่ม; ตามท่านไป เหล่าโคคือรัศมี (gāvaḥ) และส่วนแบ่งแห่งความรื่นรมย์ของเยาวชน ตามท่านไป หมู่คณะทั้งหลายเข้าสู่มิตรภาพของท่าน; ตามท่านไป เหล่าเทพวัดและกำหนดวีรยะ (vīrya) อันเป็นพลังวีรบุรุษของท่าน—กำลังของท่านเป็นบรรทัดฐานแก่ผู้ก้าวหน้าโดยทั่วกัน

Mantra 9

हिरण्यशृङ्गोऽयो अस्य पादा मनोजवा अवर इन्द्र आसीत् । देवा इदस्य हविरद्यमायन्यो अर्वन्तं प्रथमो अध्यतिष्ठत् ॥

เขามีเขาทองคำ; เท้าของเขาเป็นเหล็ก; แรงพุ่งไปข้างหน้ารวดเร็วดุจจิต—อินทรา (Indra) สถิตอยู่ภายในเป็นฐานรองรับเบื้องล่าง. เหล่าเทพมาสู่เครื่องบูชาของเขาอันควรแก่การเสวย; ผู้ใดขึ้นคร่อมม้าศึกเป็นคนแรก ผู้นั้นย่อมได้รับก่อน และเป็นผู้นำพิธีบูชา (yajña) แห่งพลัง.

Mantra 10

ईर्मान्तासः सिलिकमध्यमासः सं शूरणासो दिव्यासो अत्याः । हंसा इव श्रेणिशो यतन्ते यदाक्षिषुर्दिव्यमज्ममश्वाः ॥

ปลายทั้งสองแข็งแรง กลางทางมั่นคง; ม้าเทวะ (atyaḥ) ผู้ฮึกเหิมดุจวีรชนพ่นลมหายใจ รวมแรงเป็นจังหวะเดียว. ดุจหงส์เรียงแถวเป็นระเบียบ พวกมันเพียรร่วมกัน; เมื่อม้าทั้งหลายถึงวิถีแห่งสวรรค์ ก็เข้าสู่รอยทางสูงแห่งการเคลื่อนไหวอันเรืองรอง.

Mantra 11

तव शरीरं पतयिष्ण्वर्वन्तव चित्तं वात इव ध्रजीमान् । तव शृङ्गाणि विष्ठिता पुरुत्रारण्येषु जर्भुराणा चरन्ति ॥

โอ้ม้าผู้ทรงฤทธิ์ กายของท่านใฝ่จะโผบิน; จิตของท่านเคลื่อนไหวดุจลม รวดเร็วและผลักดัน. เขาของท่านตั้งมั่นอยู่ในหลายแห่ง; ในป่าทั้งหลายมันเที่ยวไปอย่างกระสับกระส่าย—เป็นนิมิตว่า เมื่อพลังนี้มิได้ถูกควบคุม ปลายแหลมแห่งอำนาจย่อมกระจัดกระจายไปในพงพีอันรกร้างภายใน.

Mantra 12

उप प्रागाच्छसनं वाज्यर्वा देवद्रीचा मनसा दीध्यानः । अजः पुरो नीयते नाभिरस्यानु पश्चात्कवयो यन्ति रेभाः ॥

เขาก้าวไปข้างหน้า เข้าสู่ที่นั่งแห่งวาจา (Vāc) และอำนาจกำกับของวาจานั้น—อัศวินผู้ทรงพลังแห่งความอุดม (Arvan) ถูกชี้นำสู่เทพเจ้า จุดประกายด้วยแสงในใจ. “ผู้ไม่เกิด” อชะ (Aja) ถูกนำหน้า เป็นศูนย์กลางดุจสะดือภายในของเขา; เบื้องหลัง เหล่าฤษีผู้รู้ (kavi) และนักขับสรรเสริญผู้ดลใจ (rebha) ติดตามรอยแห่งพลังที่กำลังเคลื่อนไหวนั้นไป.

Mantra 13

उप प्रागात्परमं यत्सधस्थमर्वाँ अच्छा पितरं मातरं च । अद्या देवाञ्जुष्टतमो हि गम्या अथा शास्ते दाशुषे वार्याणि ॥

เขามาข้างหน้า ถึงสถานีอันสูงสุด ที่ตั้งมั่นแห่งความสำเร็จ; อัศวิน Arvan มุ่งไปหาบิดาและมารดา. วันนี้เขาเป็นผู้ที่เหล่าเทพยินดีต้อนรับยิ่ง และเป็นผู้ควรเข้าถึงโดยแท้; แล้วเขาจึงจัดสรรแก่ผู้ถวายซึ่งทรัพย์อันพึงปรารถนา—ความเต็มเปี่ยมแห่งภาวะ.