Rig Veda 1.122.7: Mandala 1, Sukta 122, Mantra 7

Sukta 1.122

Devata: Mitra–Varuṇa

Samhita Patha (Devanagari)

स्तुषे सा वां वरुण मित्र रातिर्गवां शता पृक्षयामेषु पज्रे । श्रुतरथे प्रियरथे दधानाः सद्यः पुष्टिं निरुन्धानासो अग्मन् ॥

Transliteration

stuṣé sā́ vāṁ varuṇa mitra rātír gávāṁ śatā́ pṛkṣáyāmeṣu pajré | śrutárathe priyárathe dádhānāḥ sadyáḥ puṣṭíṁ nirundhānā́so agman ||

Translation

ข้าพเจ้าสรรเสริญทานนั้นของท่านทั้งสอง โอ วรุณะและมิตร: โคอันสว่างไสวร้อยตัว—ดุจรัศมี—ที่ปัชระ (Pajra) ได้มาจากการประลองแห่งความเจริญงอกงาม. แบกไว้ซึ่งรถแห่งการได้ยินอันดลใจ และรถอันเป็นที่รักของเหล่าเทพ เขาทั้งหลายมาถึงโดยพลัน พร้อมทั้งค้ำจุนโภชนาการและความบริบูรณ์ในทันที.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स्तुषे: I praise
• स्तुषे: (क्रिया) मुख्यक्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्तु (स्तवति)

• सा: she/that (gift)
• सा: Kartā (स्तुषे इत्यस्य) / विषय-निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सः/सा/तत्)

• वाम्: of you two / to you two
• वाम्: Sampradāna/सम्बन्ध (Varuṇa–Mitra-योः)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (युवाम्)

• वरुण: O Varuṇa
• वरुण: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• मित्र: O Mitra
• मित्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• रातिः: gift, bounty
• रातिः: Kartā (स्तुषे इत्यस्य) / विषय
• Type: Noun
• Root: राति (प्रातिपदिक; from √रा/√दा ‘to give’ in sense ‘gift’)

• गवाम्: of cows
• गवाम्: सम्बन्ध (शतस्य)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• शता: hundreds
• शता: विशेषण (रातिः/पुष्टिः-सम्बद्धम्)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• पृक्षयाम्: among the speckled (cows)
• पृक्षयाम्: Adhikaraṇa (अधिकरण; ‘among/in’)
• Type: Adjective
• Root: पृक्ष (प्रातिपदिक; ‘speckled/variegated’, esp. of cattle)

• एषु: among these
• एषु: Adhikaraṇa (सन्दर्भ-निर्देश)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक)

• पज्रे: in/among the Pajra (people) / in the strong (one)
• पज्रे: Adhikaraṇa (स्थाने/कुले)
• Type: Adjective/Noun
• Root: पज्र (प्रातिपदिक; ‘strong/firm’; also clan-epithet)

• श्रुतरथे: in/with the famed-chariot (one)
• श्रुतरथे: Adhikaraṇa (विशेषण-स्थान)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: श्रुत-रथ (कृदन्त-समास; श्रुत ‘famed/heard’ + रथ)

• प्रियरथे: in/with the dear-chariot (one)
• प्रियरथे: Adhikaraṇa (विशेषण-स्थान)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: प्रिय-रथ (समास)

• दधानाः: placing, bestowing
• दधानाः: Kartā (अग्मन् इत्यस्य)
• Type: Verb-derived participle
• Root: √धा (दधाति)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: क्रियाविशेषण (अग्मन्/निरुन्धानाः)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (अव्यय)

• पुष्टिम्: nourishment, prosperity
• पुष्टिम्: Karma (निरुन्धानाः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक)

• निरुन्धानाः: restraining, holding fast, securing
• निरुन्धानाः: Kartā (अग्मन् इत्यस्य) / सहक्रिया
• Type: Verb-derived participle
• Root: निर्-√रुध् (रुणद्धि) / निरुन्धते (Vedic)

• अग्मन्: they came / they have come
• अग्मन्: (क्रिया) मुख्यक्रिया
• Type: Verb
• Root: √गम् (गच्छति)