Rig Veda 1.112.17 — Mandala 1, Sukta 112, Mantra 17

Sukta 1.112

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamas

Devata: Aśvinau (with Agni referenced as inner/outer flame)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

याभिः पठर्वा जठरस्य मज्मनाग्निर्नादीदेच्चित इद्धो अज्मन्ना । याभिः शर्यातमवथो महाधने ताभिरू षु ऊतिभिरश्विना गतम् ॥

Transliteration

yā́bhiḥ páṭharvā jaṭhárasya májmanā agnír ná adī́dec citá íddho ájmann ā́ | yā́bhiḥ śáryātam avátho mahā-dháne tā́bhir ū́ ṣú ūtíbhir aśvinā́ ā́ gatam ||

Translation

ด้วยฤทธานุภาพเหล่านั้น ด้วยพลังอันยิ่งใหญ่ภายในครรภ์ ไฟอัคนีที่จุดแล้วบนแท่นบูชาก็ลุกโพลงสว่างไสวแม้อยู่บนทาง ราวกับจะไม่ดับสูญ ด้วยฤทธานุภาพเหล่านั้นท่านได้เกื้อหนุนศรยาตะในการได้มาซึ่งทรัพย์อันใหญ่หลวง ด้วยความอุปถัมภ์และการคุ้มครองเหล่านั้น โอ อัศวินทั้งสอง จงเสด็จมาสู่เราที่นี่เถิด

Word by Word

• याभिः: with which (aids/means)
• याभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘य’)

• पठर्वा: Pāṭharvan (a seer/figure)
• पठर्वा: कर्तृ
• Type: Noun (proper name)
• Root: पठर्वन् (प्रातिपदिक)

• जठरस्य: of the belly/womb
• जठरस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: जठर (प्रातिपदिक)

• मज्मना: by (his/its) might/strength
• मज्मना: करण
• Type: Noun
• Root: मज्मन् (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (fire)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• आदीदेत्: would blaze/shine
• आदीदेत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दीद्/दीद् (धातु; Vedic intens./aor. formation), √दीद्/√दी (दीप्तौ)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• इद्धः: kindled
• इद्धः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Participle (adjective)
• Root: इन्ध् (धातु) → इद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अज्मन्: on the path/way
• अज्मन्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अज्मन् (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: आ (उपसर्ग)

• याभिः: with which
• याभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘य’)

• शर्यातम्: Śaryāta (a man/king)
• शर्यातम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: शर्यात (प्रातिपदिक; नाम)

• अवथः: you two helped/protected
• अवथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अव् (रक्षणे/अवने) → अवथ (2nd pl. perf./aor. in Vedic usage)

• महाधने: in great wealth/at a great prize
• महाधने: अधिकरण
• Type: Noun (compound)
• Root: महा-धन (समास-प्रातिपदिक)

• ताभिः: with those
• ताभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘त’)

• ऊ: indeed, just
• ऊ: —
• Type: Indeclinable
• Root: ऊ (निपात; वेदिक)

• षु: quickly, straightway
• षु: —
• Type: Indeclinable
• Root: षु (निपात; वेदिक)

• ऊतिभिः: with helps/aids
• ऊतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऊति (प्रातिपदिक)

• अश्विना: O Aśvins (the two horsemen)
• अश्विना: कर्तृ (सम्बोधनार्थेऽपि पठ्यते)
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक; द्विवचन-देवता)

• गतम्: come (hither)
• गतम्: क्रिया (आह्वान/आदेश)
• Type: Participle used as imperative-like injunctive
• Root: √गम् (गतौ) → गत (कृदन्त)