Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

तेनतद्विहतंशस्त्रंवारुणंपरमाद्भुतम् ।।।।ततःक्रुद्धोमहातेजाइन्द्रजित्समितिञ्जयः ।आग्नेयंसन्दधेदीप्तं स लोकंसङ्क्षिपन्निव ।।।।

tena tad vihataṃ śastraṃ vāruṇaṃ paramādbhutam | tataḥ kruddho mahātejā indrajit samitiñjayaḥ | āgneyaṃ sandadhe dīptaṃ sa lokaṃ saṅkṣipann iva ||

ด้วยอาวุธนั้น อัสตราพระวรุณอันน่าอัศจรรย์ก็ถูกทำลายจนสิ้นฤทธิ์ ครั้นแล้วอินทรชิต ผู้โกรธเกรี้ยว เปล่งรัศมีมหาเดช ผู้ชนะศึก จึงประกอบอัสตราแห่งพระอัคนีอันลุกโชติช่วง ราวกับจะเผาผลาญโลกทั้งปวงให้มอดไหม้

तेनby that/with that
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शस्त्रम् इति विशेषणार्थे
विहतम्rendered ineffective/struck down
विहतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-हन् (धातु) → विहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शस्त्रम् इति विशेषण
शस्त्रम्weapon/missile
शस्त्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वारुणम्Varuna’s
वारुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शस्त्रम् इति विशेषण
परमाद्भुतम्most wonderful
परमाद्भुतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरम + अद्भुत (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (परमं अद्भुतम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शस्त्रम् इति विशेषण
ततःthen
ततः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/क्रमबोधक अव्यय (then/thereupon)
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्द्रजित् इति विशेषण
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (महत् तेजः यस्य), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्द्रजित् इति विशेषण
इन्द्रजित्Indrajit
इन्द्रजित्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्रजित् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समितिञ्जयःvictorious in battle
समितिञ्जयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमिति + जि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (समितौ जयः/समितिं जयति), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्द्रजित् इति विशेषण
आग्नेयम्the fire-missile
आग्नेयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अस्त्रम् (understood)
सन्दधेfixed/aimed/charged (a missile)
सन्दधे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-धा (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
दीप्तम्blazing
दीप्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु) → दीप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; आग्नेयम् इति विशेषण
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
लोकम्the world
लोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सङ्क्षिपन्as if destroying/contracting
सङ्क्षिपन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-क्षिप् (धातु) → सङ्क्षिपत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (Present active participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषण
इवas if
इव:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानार्थक अव्यय (comparative particle)

Then the very wonderful weapon of Varuna was made ineffective by the highly energetic Indrajith's who used glowing fire missiles as if to destroy the whole world.

I
Indrajit
V
Varuṇa
A
Agni (Āgneya)
Ā
Āgneyāstra
W
world (loka)

FAQs

Anger magnifies destruction: Dharma warns that krodha can push a person toward disproportionate, world-harming choices; righteousness requires restraint and truth-aligned intent.

Indrajit neutralizes the Varuṇa-weapon and responds by deploying a blazing fire missile, intensifying the cosmic scale of the duel.

By contrast, the virtue highlighted is self-restraint (dama); Indrajit’s wrath illustrates the peril when power is not moderated by dharma.