Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

अमर्षवशमापन्नःसौमित्रिर्दृढविक्रमः ।।।।प्रत्यविद्ध्यद्धयांस्तस्यशरैर्वित्रासयन् रणे ।

amaraṣavaśamāpannaḥ saumitrir dṛḍhavikramaḥ | pratyaviddhyad hayāṁs tasya śarair vitrāsayan raṇe ||

ฝ่ายเสามิตรี (พระลักษมณ์) ผู้มั่นคงในเดชานุภาพ ครั้นถูกโทสะศึกครอบงำ ก็ยิงศรใส่ม้าของอินทรชิตในสนามรบ เพื่อให้มันตระหนกและล้มลง

अमर्षमाणःnot tolerating
अमर्षमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roota-marṣamāṇa (प्रातिपदिक)
FormPresent middle participle (शानच्/कृदन्त) from √mṛṣ 'to endure' with negation a-; Masculine, Nominative, Singular; 'not enduring/tolerating'
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular; qualifies karma
कर्मdeed, action
कर्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular; object of amarṣamāṇaḥ (not enduring that deed)
रावणस्यof Ravana
रावणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
सुतःson
सुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; subject apposition
बलीstrong
बली:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbalin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; qualifies sutaḥ
विव्याथpierced, struck
विव्याथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√vyadh (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person, Singular; parasmaipada; 'pierced/struck'
दशभिःwith ten
दशभिः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootdaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
FormNumeral; Instrumental, Plural; qualifies bāṇaiḥ
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
सौमित्रिम्Saumitr(i) (Lakshmana)
सौमित्रिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsaumitri (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्that (him)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; refers to saumitriṃ
अमर्षणम्fierce, hard to endure
अमर्षणम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootamarṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; qualifies tam/saumitriṃ; 'unbearable/irascible' (context: fierce)

Saumithri of untiring valour, overcome with fury in the battle, struck the horses to scare them and destroyed them.

L
Lakṣmaṇa (Saumitri)
I
Indrajit (implied)
H
horses

FAQs

It reflects kṣatriya-dharma and yuddha-nīti: in war, a warrior may strategically disable the opponent’s mobility (here, the horses) to check aggression and protect one’s side.

Lakṣmaṇa, enraged in the duel with Indrajit, targets Indrajit’s chariot-horses to disrupt his attack.

Lakṣmaṇa’s dṛḍha-vikrama—steadfast courage and decisive tactical action under pressure.