Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

इन्द्रजित्–लक्ष्मण संवादः तथा युद्धप्रवृत्तिः

Indrajit and Lakshmana: War-Boasts, Rebuke, and the Clash

सःशरैराहतस्तेनसरोषोरावणात्मजः ।।।।सुप्रयुक्तैस्त्रिभिर्भाणैःप्रतिविव्याधलक्ष्मणम् ।

saḥ śarair āhatas tena saroṣo rāvaṇātmajaḥ |

suprayuktais tribhir bhāṇaiḥ prativivyādha lakṣmaṇam ||

ครั้นถูกศรเหล่านั้นกระหน่ำ พระโอรสแห่งทศกัณฐ์ก็เดือดดาลด้วยโทสะ แล้วตอบโต้ด้วยศรสามดอกที่ยิงอย่างแม่นยำ แทงทะลุพระลักษมณ์

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
आहतःstruck
आहतः:
Karta-visheshana (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआहत (प्रातिपदिक; आ-√हन् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-कृदन्त; विशेषणम् (सः)
तेनby him/thereby
तेन:
Karana/Agent-marker (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सरोषःfurious
सरोषः:
Karta-visheshana (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-रोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषवत् (रोषेण सह)
रावणात्मजःRavana's son
रावणात्मजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरावण-आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
सुप्रयुक्तैःwell-aimed
सुप्रयुक्तैः:
Karana-visheshana (करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-प्रयुक्त (प्रातिपदिक; प्र-√युज् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; क्त-कृदन्त; अव्ययीभाववत् (सु = well)
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषणम् (बाणैः)
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
प्रतिविव्याधpierced in return
प्रतिविव्याध:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√व्यध् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
लक्ष्मणम्Lakshmana
लक्ष्मणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Struck by the arrows, Indrajith in return furiously released three well aimed arrows at Lakshmana.

I
Indrajit
L
Lakṣmaṇa
A
Arrows

FAQs

It highlights the cycle of retaliation in war: anger fuels response; dharma literature often warns that uncontrolled rage clouds judgment even when skill is present.

Indrajit, wounded, responds immediately by shooting three accurate arrows at Lakṣmaṇa.

Martial precision is shown (suprayukta), though paired with the vice of anger (krodha) that drives the counterattack.