Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

इन्द्रजित्–लक्ष्मण संवादः तथा युद्धप्रवृत्तिः

Indrajit and Lakshmana: War-Boasts, Rebuke, and the Clash

अनुक्त्वापरुषंवाक्यंकिञ्चिदप्यनवक्षिपन् ।।।।अविकत्थन्वधिष्यामित्वांपश्यपुरुषाधम ।

anuktvā paruṣaṃ vākyaṃ kiñcid apy anavakṣipan |

avikatthan vadhiṣyāmi tvāṃ paśya puruṣādhama ||

เราจะไม่กล่าววาจาหยาบ ไม่โต้เถียงขัดจังหวะแม้แต่น้อย และไม่โอ้อวด—เราจะสังหารเจ้าเอง จงดูเถิด เจ้าผู้ต่ำช้าที่สุดในหมู่มนุษย์!

अनुक्त्वाwithout uttering
अनुक्त्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootअन्-√वच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव (gerund); नञ्-पूर्वक (without saying)
परुषम्harsh
परुषम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वाक्यम्)
वाक्यम्speech
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम्-चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक (something)
अपिeven
अपि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक निपात (even/also)
अनवक्षिपन्not reviling / not interrupting
अनवक्षिपन्:
Karta-visheshana (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनव-√क्षिप् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; लक्ष्मणस्य विशेषणम् (not interrupting/abusing)
अविकत्थन्without boasting
अविकत्थन्:
Karta-visheshana (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअवि-√कत्थ् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; नञ्/अ-भाव (without boasting)
वधिष्यामिI will kill
वधिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वध्/√हन् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पश्यsee
पश्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश्/√दृश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन
पुरुषाधमO lowest of men
पुरुषाधम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुरुष-अधम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषवत् (अधमः पुरुषः)

"Lowly Rakshasa! without any harsh words, indeed without boasting, commenting, interrupting I will assail you. You may see."

L
Lakṣmaṇa
I
Indrajit

FAQs

Dharma in conflict is disciplined action: Lakṣmaṇa rejects verbal excess and commits to decisive, duty-bound action rather than ego-driven speech.

After rebuking Indrajit’s boasting, Lakṣmaṇa declares he will answer not with words but with immediate martial action.

Self-restraint and resolve: controlled speech paired with firm execution of duty.