Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

मकराक्षवधः

The Slaying of Makarākṣa

यत्तदादण्डकारण्येपितरंहतवान्मम ।तदग्रतःस्वकर्मस्थंदृष्टवारोषोऽभिवर्धते ।।।।

yat tadā daṇḍakāraṇye pitaraṃ hatavān mama |

tad agrataḥ svakarmasthaṃ dṛṣṭvā roṣo 'bhivardhate ||

“เพราะครั้งนั้น ณ ทัณฑการัณยะ ท่านได้สังหารบิดาของเรา บัดนี้เมื่อเห็นท่านอยู่ต่อหน้าในฐานะผู้กระทำกรรมนั้น โทสะของเรายิ่งทวีขึ้น”

yatthat which
yat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक (correlative)
tadāthen
tadā:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
daṇḍakāraṇyein the Dandaka forest
daṇḍakāraṇye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdaṇḍaka-araṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; स्थानवाचक
pitaramfather
pitaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
hatavān(you) killed
hatavān:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roothan (धातु)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
tadthat (deed)
tad:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्-सम्बन्ध (that)
agrataḥbefore/in front
agrataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootagrataḥ (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (in front/presence)
svakarmasthamstanding in (his) own action
svakarmastham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsva + karma + stha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; समासार्थः: स्वकर्मणि स्थितम् (engaged in his own act/duty)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund)
roṣaḥanger
roṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootroṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
abhivardhateincreases greatly
abhivardhate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛdh (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: अभि-

"Then in Dandakaranya my father was killed. Now for the samereason you are in front of me. Seeing you my anger is increasing."

M
Makarākṣa
R
Rāma
D
Daṇḍakāraṇya

FAQs

The verse exposes how anger rooted in personal vengeance can cloud discernment; dharma requires judging actions by justice and truth (satya), not merely by inherited grievance.

Makarākṣa explains his hostility: he believes Rāma killed his father earlier in Daṇḍakāraṇya.

Not virtue but a dominating trait: wrath (krodha) that drives him toward revenge.