Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

तमिन्द्रकेतुप्रतिमंवृक्षंमन्दरसन्निभम् ।।।।समुत्सृजन्तंवेगेनपश्यतांसर्वरक्षसाम् ।

tam indraketupratimaṃ vṛkṣaṃ mandarasannibham |

samutsṛjantaṃ vegena paśyatāṃ sarvarakṣasām ||

ต่อหน้าเหล่ารากษสทั้งปวง เขาเตรียมทุ่มต้นไม้นั้นด้วยพละกำลัง ต้นไม้ที่เปรียบดั่งธงชัยของพระอินทร์และใหญ่โตราวกับเขามันทร

तम्that (tree)
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
इन्द्रकेतुप्रतिमम्resembling Indra's banner
इन्द्रकेतुप्रतिमम्:
कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootइन्द्रकेतु-प्रतिम (प्रातिपदिक; इन्द्रकेतु + प्रतिम)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying वृक्षम्)
वृक्षम्tree
वृक्षम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
मन्दरसन्निभम्like Mount Mandara
मन्दरसन्निभम्:
कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootमन्दर-सन्निभ (प्रातिपदिक; मन्दर + सन्निभ)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying वृक्षम्)
समुत्सृजन्तम्hurling/throwing forth
समुत्सृजन्तम्:
कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootसम्+उत्+सृज् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तम्; पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying तम्/वृक्षम्)
वेगेनwith speed
वेगेन:
करण/प्रकार (Instrument/Manner)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्; क्रियाविशेषण-भावः (instrumental of manner)
पश्यताम्while (they) were watching
पश्यताम्:
सम्बन्ध (Genitive: in presence of)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तस्य षष्ठी-बहुवचनम् (Genitive plural of present participle): 'of those seeing'
सर्वरक्षसाम्of all the Rakshasas
सर्वरक्षसाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसर्व-रक्षस् (प्रातिपदिक; सर्व + रक्षस्)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी, बहुवचनम्; पश्यताम् इत्यस्य विशेषणम्

All the Rakshasas seeing the tall tree, which was like Mandara mountain, resembling Indra's banner hurriedly was about to let loose.

A
Angada (implied as actor)
R
Rākṣasas
I
Indra (via Indra’s banner)
M
Mandara (mountain)

FAQs

Dharma is portrayed as a public stand against adharma: righteous power is not hidden but asserted openly to restrain wrongdoing.

Angada prepares to throw a huge uprooted tree at speed, and the rākṣasas witness the impending strike.

Heroic confidence (utsāha): Angada’s readiness to confront a formidable enemy despite injury.