Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

तमापतन्तंविव्याधकुम्भःपञ्चभिरायसैः ।त्रिभिश्चान्यैश्शितैर्बाणैर्मातङ्गमिवतोमरैः ।।।।

tam āpatantaṃ vivyādha kumbhaḥ pañcabhir āyasaiḥ |

tribhiś cānyaiḥ śitair bāṇair mātaṅgam iva tomaraiḥ ||

เมื่ออังคทะพุ่งเข้ามา กุมภะก็ยิงทะลวงด้วยศรเหล็กห้าดอก และศรคมอีกสามดอก ดุจช้างถูกแทงด้วยหอกซัด

तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
आपतन्तम्coming towards
आपतन्तम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa of तम्)
TypeAdjective
Rootआ + पत् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विव्याधpierced
विव्याध:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootवि + व्यध् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कुम्भःKumbha
कुम्भः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पञ्चभिःwith five
पञ्चभिः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of बाणैः)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
आयसैःiron/steel
आयसैः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of बाणैः)
TypeAdjective
Rootआयस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्रव्यवाचक-विशेषण
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of बाणैः)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
and
:
सम्बन्धसूचक (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अन्यैःother
अन्यैः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of बाणैः)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
शितैःsharp
शितैः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of बाणैः)
TypeAdjective
Rootशित (प्रातिपदिक; शि/शै धातु से क्त, ‘sharp’)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
बाणैःarrows
बाणैः:
करण (Karaṇa/Instrument of विव्याध)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
मातङ्गम्an elephant
मातङ्गम्:
उपमेय (Upameya; implied comparison target)
TypeNoun
Rootमातङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इवlike
इव:
उपमा-सम्बन्धसूचक (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्यय (comparative particle)
तोमरैःwith lances
तोमरैः:
करण (Karaṇa in simile; instrument of implied action)
TypeNoun
Rootतोमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Kumbha seeing Angada advancing towards him, with five steel arrows and three shafts pierced him just as an elephant is pierced with lances.

A
Aṅgada
K
Kumbha

FAQs

The verse reflects the uncompromising reality of battle: Dharma-war demands readiness to face harm while pursuing the just cause.

Kumbha counters Aṅgada’s charge by shooting multiple iron/steel arrows, likened to lances used against an elephant.

Determination under attack—Aṅgada advances despite the danger; Kumbha shows tactical effectiveness.