Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

आकर्णाकृष्टमुक्तेनजघानद्विविदंतदा ।तेनहाटकपुङ्खेनपत्रतिणापत्त्रवाससा ।।।।

ākarṇākṛṣṭa-muktēna jaghāna dvividaṃ tadā |

tēna hāṭaka-puṅkhēna patra-tiṇā-pattravāsasā ||

แล้วเขาก็ยิงทวิเวทด้วยศรที่ง้างจนจรดหูแล้วปล่อยออกไปในบัดนั้น ศรนั้นมีขนศรทองคำและปีกดุจใบไม้ ถูกส่งไปเพื่อสังหาร

आकर्ण-आकृष्ट-मुक्तेनwith (an arrow) drawn to the ear and released
आकर्ण-आकृष्ट-मुक्तेन:
करण (Karaṇa/Instrument; qualifies implied ‘शरेण’)
TypeAdjective
Rootआकर्ण + आकृष्ट + मुक्त (प्रातिपदिक; कृṣ्/मुच् धातु से क्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक-सम्बन्धे, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘आकर्णम् आकृष्टः (यः) (ततः) मुक्तः’
जघानstruck
जघान:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
द्विविदम्Dwivida
द्विविदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootद्विविद (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; व्यक्तिवाचक
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तेनwith that
तेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
हाटक-पुङ्खेनwith golden fletching
हाटक-पुङ्खेन:
विशेषण (Viśeṣaṇa of implied शर)
TypeAdjective
Rootहाटक + पुङ्ख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक-सम्बन्धे, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (‘हाटकस्य पुङ्खः’ = golden-feathered)
पत्र-तिणाwith leaves and grass (as adornment)
पत्र-तिणा:
विशेषण (Viśeṣaṇa of implied शर)
TypeAdjective
Rootपत्र + तिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक-सम्बन्धे, तृतीया, एकवचन; द्वन्द्व (‘पत्रं च तिणं च’)
पत्र-वाससाleaf-clad
पत्र-वाससा:
विशेषण (Viśeṣaṇa of implied शर)
TypeAdjective
Rootपत्र + वासस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक-सम्बन्धे, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (‘पत्रं वासः यस्य’ = leaf-clad)

Then he struck Dwivida with a golden shafted arrow that was loosened to kill by stretching the bow till the ear and released.

K
Kumbha (implied by context)
D
Dvivida

FAQs

The verse reflects disciplined martial technique—aim, restraint, and precision—qualities that the epics often associate with responsible use of power.

Kumbha releases a fully drawn arrow and hits the vānara hero Dvivida.

Kauśala (technical skill) and ekāgratā (focused concentration).