Previous Verse
Next Verse

Shloka 71

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

प्रच्छादयत्येषहिराक्षसेन्द्रस्सर्वाधिशस्सायकवृष्टिजालैः ।एतच्चसर्वंपतिताग्य्रशूरं न भ्राजतेवानरराजसैन्यम्।। ।।

pracchādayaty eṣa hi rākṣasendraḥ sarvādiśaḥ sāyakavṛṣṭi-jālaiḥ |

etac ca sarvaṃ patitāgraśūraṃ na bhrājate vānararāja-sainyam ||

เพราะราชาแห่งรากษสผู้นี้ คืออินทรชิต กำลังปกคลุมสนามรบทุกทิศด้วยตาข่ายแห่งห่าศรอันหนาแน่น; ด้วยเหตุนั้น กองทัพทั้งมวลของพระราชาวานร เมื่อวีรบุรุษแนวหน้าล้มลงแล้ว ก็ไม่อาจส่องประกายในศึกได้อีกต่อไป.

pracchādayaticovers
pracchādayati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√chad (छद् धातु) + pra- (उपसर्ग)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
eṣaḥthis one (he)
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
hiindeed
hi:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
rākṣasa-indraḥking of Rakshasas
rākṣasa-indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
sarvā-diśaḥall directions/sides
sarvā-diśaḥ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + diś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (सर्वाः दिशः)
sāyaka-vṛṣṭi-jālaiḥwith nets/volleys of arrow-showers
sāyaka-vṛṣṭi-jālaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootsāyaka (प्रातिपदिक) + vṛṣṭi (प्रातिपदिक) + jāla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; तत्पुरुषः (सायकानां वृष्टेः जालैः)
etatthis
etat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
sarvamall (of it)
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
patita-agra-śūramwith foremost heroes fallen
patita-agra-śūram:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpatita (कृदन्त; √pat/पत्) + agra (प्रातिपदिक) + śūra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (पतिताः अग्रशूराः यस्मिन्/यत्र तत्)
nanot
na:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
bhrājateshines/appears splendid
bhrājate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhrāj (भ्राज् धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
vānara-rāja-sainyamthe Vanara king's army
vānara-rāja-sainyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक) + rāja (प्रातिपदिक) + sainya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वानरराजस्य सैन्यम्)

"This Rakshasa king is covered thickly with volley of arrows on all sides. Able warriors of Vanaras are falling and not happy."

I
Indrajit
R
Rākṣasa
V
Vānara army

FAQs

The verse highlights how overwhelming force can dim even a righteous host; it implicitly contrasts the dharmic ideal of fair combat with tactics that rely on mass concealment and indiscriminate volleys.

Indrajit floods the battlefield with arrows from all sides, and the Vanara host appears devastated as its leading fighters fall.

Endurance under calamity: the Vanara forces are tested in steadfastness despite sudden, disorienting violence.