Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

त्वमप्रतिरथःपुत्रत्वयावैवासवोजितः ।किम्पुनर्मानुषंधृष्यंनिहनिष्यसिराघवम् ।।।।तथोक्तोराक्षसेन्द्रेणप्रत्यगृह्णान्महाशिषः ।

tvam apratirathaḥ putra tvayā vai vāsavo jitaḥ | kiṃ punar mānuṣaṃ dhṛṣyaṃ nihaniṣyasi rāghavam || tathokto rākṣasendreṇa pratyagṛhṇān mahāśiṣaḥ ||

พระองค์ตรัสว่า “ลูกเอ๋ย เจ้าเป็นยอดนักรบรถศึกหาผู้เสมอเหมือนไม่ แม้พระวาสวะ (พระอินทร์) เจ้าก็เคยพิชิตมาแล้ว แล้วเหตุไฉนจะไม่สังหารพระราฆวะ ผู้เป็นเพียงมนุษย์และพึงถูกโจมตีได้เล่า” ครั้นถูกราชาแห่งรากษสตรัสดังนี้ เขาก็รับพรและถ้อยคำอวยชัยอันยิ่งใหญ่ไว้

त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचनम् (2nd person pronoun: you)
अप्रतिरथःunrivalled in battle
अप्रतिरथः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअ-प्रतिरथ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेध (unopposed in chariot-fight), विशेषणम् (of त्वम्)
पुत्रO son
पुत्र:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्
त्वयाby you
त्वया:
Kartr-karana (कर्तृ-करण/Agent in passive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental), एकवचनम्
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्ययम् (emphatic particle: indeed)
वासवःIndra
वासवः:
Karma (कर्म/Object in passive)
TypeNoun
Rootवासव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
जितःwas conquered
जितः:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootजित (कृदन्त; √जि धातु)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle): 'conquered' (passive predication)
किम्what (need)
किम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्ययवत् प्रयोगः (interrogative: what/why)
पुनःagain/further
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्ययम्; पुनरुक्ति/अधिक्य (again/further)
मानुषम्a human
मानुषम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; 'human (one)'
धृष्यम्assailable
धृष्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootधृष्य (कृदन्त; √धृष् धातु)
Formपुल्लिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; यत्-प्रत्ययान्त (fit to be assailed/dared), विशेषणम् (of मानुषम्)
निहनिष्यसिyou will slay
निहनिष्यसि:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनि + √हन् (धातु)
Formलृट् (Simple Future/भविष्यत्), मध्यमपुरुषः (2nd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
राघवम्Raghava (Rama)
राघवम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

Then Lanka shone like the Sun in the sky with Indrajith who was effulgent like the Sun and matchless in valour shone.

R
Rāvaṇa
I
Indrajit
V
Vāsava (Indra)
R
Rāghava (Rāma)
R
Rākṣasas

FAQs

It warns against adharma-driven counsel: pride and contempt (“only a human”) distort judgment, encouraging violence without moral scrutiny.

Rāvaṇa exhorts Indrajit to attack and kill Rāma, praising Indrajit’s past victory over Indra; Indrajit receives blessings before proceeding.

Indrajit’s martial prowess is praised, but the verse implicitly highlights the danger of arrogance—valor severed from dharma becomes destructive.