Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

कुम्भकर्णदर्शनम्

The Appearance of Kumbhakarna and the Account of His Might

सकुन्भकर्णंकुपितोमहेन्द्रोजघानवज्रेणशितेनवज्री ।सशक्रवज्राभिहतोमहात्माचचालकोपाच्चभृशंननाद ।।6.61.15।।

sa kumbhakarṇaṃ kupito mahendro jaghāna vajreṇa śitena vajrī |

sa śakravajrābhihato mahātmā cacāla kopāc ca bhṛśaṃ nanāda ||6.61.15||

แล้วมหาอินทราผู้กริ้ว ผู้ทรงวัชระ ได้ฟาดกุมภกรรณด้วยวัชระอันคมกริบ; มหาบุรุษนั้นถูกวัชระของพระศักระแล้วก็โคลงเคลง และด้วยโทสะจึงคำรามกึกก้อง

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
कुम्भकर्णम्Kumbhakarna
कुम्भकर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कुपितःenraged
कुपितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुप् (धातु) → कुपित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used as adjective
महेन्द्रःMahendra (Indra)
महेन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जघानstruck; smote
जघान:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
वज्रेणwith the thunderbolt
वज्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
शितेनsharp
शितेन:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (of वज्रेण)
वज्रीthe thunderbolt-bearer (Indra)
वज्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
शक्र-वज्र-अभिहतःstruck by Śakra's thunderbolt
शक्र-वज्र-अभिहतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशक्र (प्रातिपदिक) + वज्र (प्रातिपदिक) + अभि-हन् (धातु) → अभिहत (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
महात्माthe great one
महात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चचालreeled; staggered
चचाल:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
कोपात्from anger
कोपात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (and)
भृशम्violently; greatly
भृशम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formरीतिवाचक अव्यय (adverb: 'greatly')
ननादroared
ननाद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

"People were already afraid of Kumbhakarna, and after hearing the lion roar of this Rakshasa they were even more scared."

K
Kumbhakarṇa
M
Mahendra (Indra)
V
Vajra (Indra’s thunderbolt)
Ś
Śakra (Indra)

FAQs

Protective force may be used to stop harm, but anger can escalate violence; Dharma values protection guided by restraint, not rage.

Indra attacks Kumbhakarṇa with the vajra; Kumbhakarṇa staggers and responds with an enraged roar.

Indra’s role as protector is foregrounded (rakṣaṇa-dharma), while the verse also warns about krodha (anger) as a destabilizing impulse.