Shloka 36

वज्रदंष्ट्रवधः — The Slaying of Vajradaṃṣṭra

Angada’s Duel

Devanagari script

वज्रदंष्ट्रंहतंदृष्टवाराक्षसाभयमोहिताः ।।6.54.36।।त्रस्ताह्यभ्यद्रवन् लङ्कांवध्यमानाःप्लवङ्गमैः ।विषण्णवदना: दीनाह्रियाकिञ्चिदवाङ्मुखाः ।।6.54.37।।

Transliteration

vajradaṃṣṭraṃ hataṃ dṛṣṭvā rākṣasā bhaya-mohitāḥ |

trastā hy abhyadravan laṅkāṃ vadhyamānāḥ plavaṅgamaiḥ |

viṣaṇṇa-vadanā dīnā hriyā kiñcid avāṅmukhāḥ ||6.54.36-37||

Translation

ครั้นเห็นวัชรทังษฏระถูกสังหาร เหล่ารากษสก็หลงงันด้วยความหวาดกลัว ถูกหมู่วานรตีไล่จนแตกตื่น วิ่งหนีไปทางลงกา ใบหน้าเศร้าหมอง อับจนระทม และก้มศีรษะลงด้วยความละอาย

Word by Word

• वज्रदंष्ट्रम्: Vajradaṃṣṭra (the one with thunderbolt-like fangs)
• वज्रदंष्ट्रम्: कर्म (कर्म/Direct object of दृष्ट्वा)
• Type: Noun
• Root: वज्र + दंष्ट्र (प्रातिपदिके)
• Form: कर्मधारयसमास (वज्र इव दंष्ट्रा यस्य/वज्रसदृशदंष्ट्रः इति नाम); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन

• हतम्: killed
• हतम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) → हत (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वज्रदंष्ट्रम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वकालक्रिया (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• राक्षसाः: Rakshasas
• राक्षसाः: कर्ता (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन

• भय: fear
• भय: हेतु/निमित्त (in compound)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद

• मोहिताः: deluded by fear
• मोहिताः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मुह् (धातु) → मोहित (कृदन्त, क्त)
• Form: तत्पुरुषसमास: भयेन मोहिताः/भयमोहिताः; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; राक्षसाः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• त्रस्ताः: terrified
• त्रस्ताः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: त्रस् (धातु) → त्रस्त (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; राक्षसाः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• हि: indeed
• हि: सम्बन्धसूचक निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/particle; emphasis/indeed)

• अभ्यद्रवन्: ran towards/fled to
• अभ्यद्रवन्: क्रिया (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: अभि + द्रु (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

• लङ्काम्: to Lanka
• लङ्काम्: कर्म (गति-कर्म/Goal)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; गन्तव्यदेश (goal)

• वध्यमानाः: being struck/killed
• वध्यमानाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: वध् (धातु) → वध्यमान (कृदन्त, शानच्)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि शानच्-प्रत्यय (present passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; राक्षसाः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• प्लवङ्गमैः: by the monkeys
• प्लवङ्गमैः: करण (करण/Instrument; agent in passive sense)
• Type: Noun
• Root: प्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन

• विषण्ण: dejected
• विषण्ण: विशेषण (in compound)
• Type: Adjective
• Root: वि + सद्/षद् (धातु) → विषण्ण (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; समासपूर्वपद

• वदनाः: with dejected faces
• वदनाः: विशेषण
• Type: Noun
• Root: वदन (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास: विषण्णं वदनं येषाम् (viṣaṇṇavadanāḥ); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; राक्षसाः इति विशेषणरूपेण

• दीनाः: wretched
• दीनाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; राक्षसाः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• ह्रिया: with shame
• ह्रिया: करण/हेतु (instrument/cause)
• Type: Noun
• Root: ह्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन; हेतौ/साधने (by/with shame)

• किञ्चित्: slightly
• किञ्चित्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: किञ्चित् (सर्वनाम/अव्ययप्राय)
• Form: अव्यय (परिमाण/अल्पार्थक; 'a little')

• अवाङ्मुखाः: with faces turned downward
• अवाङ्मुखाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अवाक् + मुख (प्रातिपदिके)
• Form: बहुव्रीहिसमास: अवाङ् मुखं येषाम् (faces turned downward); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; राक्षसाः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

Context

Heroic Vanaras who resembled elephants in rut showered mountains and trees and huge rocks at Rakshasas.

Characters & Entities

• Vajradaṃṣṭra
• Rākṣasas
• Laṅkā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Adharma erodes courage and clarity: fear and shame overtake those fighting an unrighteous cause, while dharma-backed forces gain moral momentum.

What is the narrative situation?

After Vajradaṃṣṭra’s fall, the rākṣasas lose heart and retreat toward Laṅkā under pressure from the vānara troops.

Which character virtue is emphasized?

Moral confidence (dharma-bala) by implication—those aligned with righteousness stand firm, while the unrighteous falter.