Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

वज्रदंष्ट्रवधः — The Slaying of Vajradaṃṣṭra

Angada’s Duel

वज्रदंष्ट्रंहतंदृष्टवाराक्षसाभयमोहिताः ।।6.54.36।।त्रस्ताह्यभ्यद्रवन् लङ्कांवध्यमानाःप्लवङ्गमैः ।विषण्णवदना: दीनाह्रियाकिञ्चिदवाङ्मुखाः ।।6.54.37।।

śūrāṇāṃ yudyamānānāṃ samareṣv anivartinām |

tad rākṣasa-gaṇānāṃ ca suyuddhaṃ samavartata ||6.54.7||

ท่ามกลางวีรชนผู้เข้าประจัญบานในสมรภูมิ มิยอมถอยแม้ชั่วขณะ การรบระหว่างหมู่รากษสกับฝ่ายตรงข้ามก็แปรเป็นศึกอันดุเดือดอย่างแท้จริง

निहत्यhaving slain
निहत्य:
पूर्वकालक्रिया
TypeVerb
Rootनि + हन् (धातु) → निहत्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
तम्him
तम्:
कर्म (object of निहत्य)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (pronoun)
वज्रधरIndra (vajra-bearer)
वज्रधर:
सम्बन्ध (in compound)
TypeNoun
Rootवज्र + धर (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: वज्रस्य धरः (Indra); समासपूर्वपद
प्रतापःhaving Indra-like valor
प्रतापः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootप्रताप (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषसमास: वज्रधरस्य प्रतापः (having Indra-like prowess); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वालिसूनुः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वालिसूनुःVali's son (Aṅgada)
वालिसूनुः:
कर्ता
TypeNoun
Rootवालि + सूनु (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: वालेः सूनुः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कपिmonkey
कपि:
सम्बन्ध (in compound)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
सैन्यarmy
सैन्य:
सम्बन्ध (in compound)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (कपीनां सैन्यम्); समासपूर्वपद
मध्येin the midst
मध्ये:
अधिकरण (स्थान)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुष: कपिसैन्यस्य मध्ये; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन
जगामwent/attained
जगाम:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
हर्षम्joy
हर्षम्:
कर्म (object of जगाम)
TypeNoun
Rootहर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महितःhonored/glorified
महितः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमह्/महि (धातु) → महित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः/वालिसूनुः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
महाबलःmighty
महाबलः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय: महत् बलं यस्य; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
सहस्रनेत्रः(like) the thousand-eyed (Indra)
सहस्रनेत्रः:
विशेषण (उपमान-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसहस्र + नेत्र (प्रातिपदिके)
Formबहुव्रीहि: सहस्रं नेत्राणि यस्य (Indra); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेष्यस्य उपमा-विशेषणम्
त्रिदशैःby the gods
त्रिदशैः:
करण (agent/instrument in passive)
TypeNoun
Rootत्रिदश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
इवas if/like
इव:
उपमा-निपात
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा-सूचक)
आवृतःsurrounded
आवृतः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootआ + वृत् (धातु) → आवृत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

Deluded with fear, the Rakshasas seeing Vajradamshtra killed by monkeys, panic stricken, heads bent in shame, faces woebegone fled to Lanka.

R
Rākṣasa troops

FAQs

It points to kṣātra-dharma (warrior duty): steadfastness and refusal to abandon one’s post, while implying that such firmness must ultimately serve a righteous end.

The battle escalates into an intense, sustained confrontation with neither side yielding.

Anivṛtti (unyielding resolve) in the face of danger.