Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

वज्रदंष्ट्रवधः — The Slaying of Vajradaṃṣṭra

Angada’s Duel

रुधिरोक्षितगात्रस्यबभूवपतितंद्विधा ।।6.54.35।।सरोषपरिवृत्ताक्षंशुभंखडगहतंशिरः ।

rudhirokṣita-gātrasya babhūva patitaṃ dvidhā |

saroṣa-parivṛttākṣaṃ śubhaṃ khaḍga-hataṃ śiraḥ ||6.54.35||

กายของเขาชุ่มด้วยโลหิต; เศียรที่ถูกพระขรรค์ฟันนั้นตกลงแตกเป็นสองส่วน ดวงตากลอกกลับด้วยความเดือดดาลอันตระหนก

रुधिरblood
रुधिर:
विशेषण (विशेष्य-निर्देशक)
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative singular); समासपूर्वपद (in compound as first member)
उक्षितsprinkled/bathed
उक्षित:
विशेषण
TypeAdjective
Rootउक्ष् (धातु) → उक्षित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासमध्यपद
गात्रस्यof the body/limbs
गात्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
बभूवbecame/was
बभूव:
क्रिया (आख्यात)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
पतितम्fallen
पतितम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) → पतित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शिरः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
द्विधाinto two parts
द्विधा:
क्रियाविशेषण (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootद्विधा (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
सरोषwith anger
सरोष:
विशेषण
TypeAdjective
Rootस + रोष (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास (सरोष = रोषेण सह/रोषयुक्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अक्षम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
परिवृत्तrolled/turned
परिवृत्त:
विशेषण
TypeAdjective
Rootपरि + वृत् (धातु) → परिवृत्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अक्षम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
अक्षम्eye/eyeball
अक्षम्:
विशेष्य (विशेषण-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिसदृश-विशेषणसमूहस्य विशेष्य (in phrase qualifying śiraḥ)
शुभम्beautiful/auspicious
शुभम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शिरः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
खडगsword
खडग:
करण (हेतु-निर्देशक in compound)
TypeNoun
Rootखडग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-तत्पुरुषसमासपूर्वपद (instrumental sense in compound)
हतम्struck by a sword
हतम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formतृतीया-तत्पुरुषसमास: खडगेन हतम्; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शिरः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
शिरःhead
शिरः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन

Then in that battle the Rakshasas went on hurling thousands of missiles at the chiefs of Vanaras.

V
Vajradaṃṣṭra
S
Sword (khaḍga)

FAQs

The verse confronts the harsh fruit of violence: even a powerful foe meets a stark end. Dharma teaching is sobriety—power and rage do not protect one from consequence.

After the blow, Vajradaṃṣṭra’s severed head falls, graphically described to mark the turning of battle morale.

For the reader, it emphasizes detachment and clarity: recognizing impermanence and the cost of adharma-driven rage.