Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

वज्रदंष्ट्रवधः — The Slaying of Vajradaṃṣṭra

Angada’s Duel

राक्षसान्भयवित्रस्तान्हन्यमानान् प्लवङ्गमैः ।।6.54.12।।दृष्टवासरोषताम्राक्षोवज्रदंष्ट्रःप्रतापवान् ।प्रविवेशधनुष्पाणिस्त्रासयन्हरिवाहिनीम् ।।6.54.13।।

rākṣasān bhayavitrastān hanyamānān plavaṅgamaiḥ ||6.54.12||

dṛṣṭvā sa roṣatāmrākṣo vajradaṃṣṭraḥ pratāpavān |

praviveśa dhanuṣpāṇis trāsayan harivāhinīm ||6.54.13||

เมื่อเห็นเหล่ารากษสตื่นตระหนกและถูกเหล่าลิงสังหาร วัชรทัมษฏระผู้กล้าหาญ ซึ่งดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ จึงถือธนูบุกเข้าไปในกองทัพวานร สร้างความหวาดกลัวแก่ฝูงลิง

शरैःwith arrows
शरैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
विदारयामासtore/pierced
विदारयामास:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootविदारय् (धातु; √दॄ/दर् + णिच्)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रेरण (causative/intensive sense: tore/pierced)
कङ्कपत्रैःwith buzzard-feathered (arrows)
कङ्कपत्रैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootकङ्क + पत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (कङ्कस्य पत्राणि येषां तैः = with buzzard-feathered)
अजिह्मगैःunerring
अजिह्मगैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootअ + जिह्मग (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (not going crooked = unerring/straight-flying)
बिभेदsplit/pierced
बिभेद:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वानरान्Vanaras
वानरान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय
सप्तseven
सप्त:
परिमाण (Number/measure)
TypeIndeclinable
Rootसप्त (संख्यावाचक-अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (cardinal numeral; used adverbially)
अष्टौeight
अष्टौ:
परिमाण (Number/measure)
TypeNoun
Rootअष्टन् (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; संख्याशब्द
नवnine
नव:
परिमाण (Number/measure)
TypeIndeclinable
Rootनव (संख्यावाचक-अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (cardinal numeral; used adverbially)
पञ्चfive
पञ्च:
परिमाण (Number/measure)
TypeIndeclinable
Rootपञ्चन् (संख्यावाचक-अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (cardinal numeral; used adverbially)
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
विव्याधwounded/pierced
विव्याध:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootव्यध्/विध् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
परमक्रुद्धःextremely enraged
परमक्रुद्धः:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootपरम + क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्रुध्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (परमः क्रुद्धः)
वज्रदंष्ट्रःVajradaṃṣṭra
वज्रदंष्ट्रः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootवज्र + दंष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रतापवान्valiant
प्रतापवान्:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

Thereafter Rakshasas were killed by Vanaras as Vajradamshtra kept looking at them and the Rakshasas ran from there.

V
Vajradaṃṣṭra
R
rākṣasas
P
plavaṅgamas (vānaras/monkeys)
H
harivāhinī (monkey host)
D
dhanuḥ (bow)

FAQs

The verse contrasts duty with rage: a warrior’s intervention to protect his side is a form of kṣātra-dharma, yet being driven by uncontrolled anger is portrayed as a destabilizing force that spreads fear.

Rākṣasa troops are faltering under vānaras’ attacks; Vajradaṃṣṭra responds by charging into the vānaras with his bow to turn the tide.

Martial boldness and initiative (pratāpa) in Vajradaṃṣṭra, though colored by the flaw of krodha.