Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

वज्रदंष्ट्रवधः — The Slaying of Vajradaṃṣṭra

Angada’s Duel

राक्षसान्भयवित्रस्तान्हन्यमानान् प्लवङ्गमैः ।।6.54.12।।दृष्टवासरोषताम्राक्षोवज्रदंष्ट्रःप्रतापवान् ।प्रविवेशधनुष्पाणिस्त्रासयन्हरिवाहिनीम् ।।6.54.13।।

rākṣasān bhayavitrastān hanyamānān plavaṅgamaiḥ ||6.54.12||

dṛṣṭvā sa roṣatāmrākṣo vajradaṃṣṭraḥ pratāpavān |

praviveśa dhanuṣpāṇis trāsayan harivāhinīm ||6.54.13||

เมื่อเห็นเหล่ารากษสตื่นตระหนกและถูกเหล่าลิงสังหาร วัชรทัมษฏระผู้กล้าหาญ ซึ่งดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ จึงถือธนูบุกเข้าไปในกองทัพวานร สร้างความหวาดกลัวแก่ฝูงลิง

राक्षसान्Rakshasas
राक्षसान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
भयवित्रस्तान्terrified
भयवित्रस्तान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootभय (प्रातिपदिक) + वित्रस्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः—भयेन वित्रस्तान् (terrified by fear)
हन्यमानान्being slain
हन्यमानान्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शानच्; passive present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; 'being struck/slain'
प्लवङ्गमैःby the monkeys (Vanaras)
प्लवङ्गमैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
रोषताम्राक्षःwith eyes reddened by anger
रोषताम्राक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरोष (प्रातिपदिक) + ताम्र (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—रोषेण ताम्रे अक्षिणी यस्य (whose eyes are copper-red with anger)
वज्रदंष्ट्रःVajradaṃṣṭra
वज्रदंष्ट्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + दंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (proper epithet/name)
प्रतापवान्valiant, powerful
प्रतापवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम्
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
धनुष्पाणिःbow-in-hand
धनुष्पाणिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—धनुः पाणौ यस्य (having a bow in hand)
त्रासयन्terrifying
त्रासयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootत्रासय् (धातु, णिच्)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम् (terrifying)
हरिवाहिनीम्the Vanara army
हरिवाहिनीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) + वाहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः—हरीणां वाहिनी (army of the Vanaras)

Thereafter Rakshasas were killed by Vanaras as Vajradamshtra kept looking at them and the Rakshasas ran from there.

V
Vajradaṃṣṭra
R
rākṣasas
P
plavaṅgamas (vānaras/monkeys)
H
harivāhinī (monkey host)
D
dhanuḥ (bow)

FAQs

The verse contrasts duty with rage: a warrior’s intervention to protect his side is a form of kṣātra-dharma, yet being driven by uncontrolled anger is portrayed as a destabilizing force that spreads fear.

Rākṣasa troops are faltering under vānaras’ attacks; Vajradaṃṣṭra responds by charging into the vānaras with his bow to turn the tide.

Martial boldness and initiative (pratāpa) in Vajradaṃṣṭra, though colored by the flaw of krodha.