Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

शरबन्धनविलापः

The Lament under the Net of Arrows

यथैवमांवनंयान्तमनुयातोमहाद्युतिः ।अहमप्यनुयास्यामितथैवैनंयमक्ष्यम् ।।6.49.17।।

yathaiva māṃ vanaṃ yāntam anuyāto mahādyutiḥ |

aham apy anuyāsyāmi tathaivainaṃ yamakṣayam || 6.49.17 ||

ดังที่ท่านผู้รุ่งเรืองยิ่งได้ติดตามข้าเมื่อข้าไปสู่พงไพร บัดนี้ข้าก็จักติดตามท่านเช่นนั้น—ไปตามหนทางเดียวกันจนถึงแดนพระยม

यथाjust as
यथा:
प्रकार (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक अव्यय (as/just as)
एवindeed
एव:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण
माम्me
माम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया, एकवचन
वनम्to the forest
वनम्:
कर्म (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गन्तव्य
यान्तम्going
यान्तम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formशतृ (present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण माम्
अनुयातःfollowed
अनुयातः:
क्रिया-विशेषण/विधेय (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootअनु-या (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय महाद्युतिः
महाद्युतिःthe greatly radiant one
महाद्युतिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा-द्युति (प्रातिपदिक; महा + द्युति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: 'महती द्युतिः यस्य' (greatly radiant)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
समुच्चय (Addition/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अतिशयार्थक अव्यय (also)
अनुयास्यामिI shall follow
अनुयास्यामि:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-या (धातु)
Formलृट् (future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तथाin the same way
तथा:
प्रकार (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (thus/in that way)
एवindeed
एव:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण
एनम्him
एनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यमक्षयम्to the realm of death
यमक्षयम्:
कर्म (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootयम-क्षय (प्रातिपदिक; यम + क्षय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः: 'यमस्य क्षयः' (abode/realm of Yama, death)

"This Lakshmana glowing in brightness, travelled with me following me in the forest. In the same way I shall follow him to the abode of death."

L
Lakṣmaṇa
F
Forest (vana)
Y
Yama

FAQs

Dharma here is framed as unwavering reciprocity in loyalty: Rāma feels bound to match Lakṣmaṇa’s selfless following with his own—though the verse expresses grief-driven resolve rather than prescribed conduct.

Rāma, convinced Lakṣmaṇa has died, declares he will follow him to death, recalling their forest exile companionship.

Devotion and solidarity between brothers: Lakṣmaṇa’s earlier loyalty becomes the measure of Rāma’s response.