Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

दूत-नीति, शुक-प्रसङ्गः

Envoy-Ethics and the Episode of Śuka

ततोऽब्रवीद्वालिसुतस्त्वङ्गदोहरिसत्तमः ।नायंदूतोमहाराजचारिकःप्रतिभातिमे ।।।।

tato ’bravīd vāli-sutas tv aṅgado hari-sattamaḥ |

nāyaṃ dūtaḥ mahārāja cārikaḥ pratibhāti me ||

แล้วองคท บุตรแห่งพญาวาลี ผู้เลิศในหมู่วานร กล่าวขึ้นว่า “ข้าแต่มหาราช สำหรับข้าพเจ้า ผู้นี้มิใช่ทูต หากเป็นสายสืบ”

ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रम-वाचक अव्यय (temporal adverb)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
वालिसुतःVali's son
वालिसुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवालिसुत (प्रातिपदिक; वालिन्+सुत)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोध-निपात (particle: but/indeed)
अङ्गदःAngada
अङ्गदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हरिसत्तमःbest of the monkeys
हरिसत्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरिसत्तम (प्रातिपदिक; हरि+सत्तम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपाधि/विशेष्य (epithet)
not
:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative pronoun)
दूतःmessenger
दूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक; महा+राजन्)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
चारिकःspy
चारिकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचारिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रतिभातिappears/seems
प्रतिभाति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति√भा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मेto me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

As if it is a second ocean deep and immeasurable, the ocean of Vanaras and Bears are heading towards Lanka (reported the spy).

A
Aṅgada
V
Vāli
S
Sugrīva
D
Dūta (envoy)

FAQs

Rājadharma includes discernment: protecting the community by distinguishing diplomacy from espionage.

Aṅgada assesses an approaching figure’s intent and advises the king that the visitor is likely gathering intelligence.

Prudence and strategic clarity—alertness without rashness.