Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

दूत-नीति, शुक-प्रसङ्गः

Envoy-Ethics and the Episode of Śuka

चारोराक्षसराजस्यरावणस्यदुरात्मनः ।तांदृष्ट्वासर्वतोव्यग्रंप्रतिगम्यसराक्षसः ।।।।प्रविश्यलङ्कांवेगेनरावणंवाक्यमब्रवीत् ।

cāro rākṣasarājasya rāvaṇasya durātmanaḥ |

tāṃ dṛṣṭvā sarvato vyagraṃ pratigamya sa rākṣasaḥ ||

praviśya laṅkāṃ vegena rāvaṇaṃ vākyam abravīt ||

รากษสผู้เป็นสายสืบของทศกัณฐ์ ราชาแห่งรากษสผู้ใจชั่ว ครั้นตรวจดูค่ายที่วุ่นวายทั่วทุกทิศแล้ว ก็รีบย้อนกลับ เข้าเมืองลงกาโดยเร็ว แล้วกราบทูลถ้อยคำแก่ทศกัณฐ์

cāraḥspy
cāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
rākṣasarājasyaof the king of rakshasas
rākṣasarājasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrākṣasa + rāja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः: राक्षसानां राजा (king of rakshasas)
rāvaṇasyaof Ravana
rāvaṇasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
durātmanaḥevil-minded
durātmanaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdur-ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय-समासः: दुरात्मा (evil-souled)
tāmthat (army)
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootdṛś (दृश् धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): having seen
sarvataḥon all sides
sarvataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsarvataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb); अर्थः—सर्वतः (on all sides)
vyagramagitated
vyagram:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootvyagra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः (as adverbial accusative): ‘agitated’
pratigamyahaving returned
pratigamya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootprati + gam (गम् धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): having returned
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
rākṣasaḥthe rakshasa
rākṣasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
praviśyahaving entered
praviśya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpra + viś (विश् धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): having entered
laṅkāmLanka
laṅkām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlaṅkā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
vegenawith speed
vegena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvega (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
rāvaṇamto Ravana
rāvaṇam:
Sampradāna/Karma (सम्प्रदान/कर्म)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
vākyamwords / a message
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

At once the Vanaras violently seized the night ranger Suka and held him and threw him down to the ground from the sky.

R
Rāvaṇa
L
Laṅkā

FAQs

The verse highlights rājanīti (statecraft) operating within dharma: rulers rely on observation and truthful reporting; the moral tension is that intelligence can serve either dharma or adharma depending on the ruler’s intent.

Rāvaṇa’s spy finishes reconnoitering the vānaras’ camp and returns to Laṅkā to report.

Alertness and efficiency in duty (from the spy’s perspective), showing disciplined execution of an assigned task.