Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

विभीषणागमनम्

Vibhīṣaṇa’s Arrival and the Debate on Refuge

प्रणिधायहिचारेणयथावत्सूक्ष्मबुद्धिना ।परीक्ष्यचततःकार्योयथान्यायंपरिग्रहः ।।6.17.44।।

praṇidhāya hi cāreṇa yathāvat sūkṣma-buddhinā |

parīkṣya ca tataḥ kāryo yathā-nyāyaṃ parigrahaḥ ||6.17.44||

แท้จริง เมื่อส่งสายลับผู้มีปัญญาละเอียดไปสืบให้ถูกต้อง และตรวจสอบเรื่องนั้นโดยรอบคอบแล้ว จึงค่อยรับไว้ตามธรรมและความเหมาะสม

प्रणिधायhaving employed
प्रणिधाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Absolutive)
TypeVerb
Rootप्र+नि+धा (धातु) + क्त्वा/ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यप्/क्त्वा-अर्थे अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having deployed/placed’
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
चारेणby a spy
चारेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootचार (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, एकवचनम्, तृतीया (instrumental singular)
यथावत्properly
यथावत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverb)
TypeIndeclinable
Rootयथावत् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): properly, as it should be
सूक्ष्मबुद्धिनाwith subtle intelligence
सूक्ष्मबुद्धिना:
Karana (करण/Instrument/Means)
TypeNoun
Rootसूक्ष्म-बुद्धि (प्रातिपदिक; सूक्ष्म + बुद्धि)
Formकर्मधारय-समासः: सूक्ष्मा बुद्धिः यस्य (subtle intellect); पुल्लिङ्गः/नपुंसकलिङ्गः (बुद्धि स्त्रीलिङ्ग), एकवचनम्, तृतीया (instrumental singular)
परीक्ष्यhaving examined
परीक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Absolutive)
TypeVerb
Rootपरीक्ष् (धातु) + क्त्वा/ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यप्/क्त्वा-अर्थे अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having examined’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverb)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): thereafter
कार्यःto be done
कार्यः:
Vidhi (विधि/Obligation qualifier of परिग्रहः)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + ण्यत्/यत् (कृदन्त)
Formण्यत्/यत्-प्रत्ययान्त विधेय (to be done); पुल्लिङ्गः, एकवचनम्, प्रथमा (nominative singular)
यथान्यायम्according to propriety
यथान्यायम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverb)
TypeIndeclinable
Rootयथा-न्याय (प्रातिपदिक; यथा + न्याय)
Formअव्ययीभाव-समासः: यथान्यायम् = न्यायानुसारम् (according to justice); क्रियाविशेषणवत्
परिग्रहःacceptance
परिग्रहः:
Karta (कर्ता/Subject: acceptance)
TypeNoun
Rootपरिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, एकवचनम्, प्रथमा (nominative singular)

"By employing a spy with subtle intellect to examine Vibheeshana, we can act in an appropriate manner to accept him (Vibheeshana)."

Ś
Śarabha
R
Rāma
V
Vibhīṣaṇa (contextual referent)

FAQs

Dharma is justice guided by verification: acceptance must follow examination, so that truth is established and actions remain fair.

Śarabha proposes a methodical test—use a capable spy, verify, and then decide whether to accept Vibhīṣaṇa.

Commitment to yathā-nyāya (acting appropriately and justly), avoiding rash decisions.