Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

विभीषणागमनम्

Vibhīṣaṇa’s Arrival and the Debate on Refuge

शरभस्त्वथनिश्चित्यसार्थंवचनमब्रवीत् ।क्षिप्रमस्मिन्नरव्याघ्र चारःप्रतिविधीयताम् ।।6.17.43।।

śarabhas tv atha niścitya sārthaṃ vacanam abravīt |

kṣipram asmin nara-vyāghra cāraḥ pratividhīyatām ||6.17.43||

ครั้งนั้นศรภะก็ได้ตัดสินใจแล้วกล่าวถ้อยคำอันมีความหมายว่า “โอ้พยัคฆ์แห่งนรชน จงแต่งตั้งสายลับเฝ้าสังเกตเขาโดยเร็วเถิด”

शरभःŚarabha
शरभः:
Karta (कर्ता/Subject of अब्रवीत्)
TypeNoun
Rootशरभ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, एकवचनम्, प्रथमा (nominative singular)
तुbut/also
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Contrast marker)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (contrastive particle)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/Sequencer)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (sequencing particle)
निश्चित्यhaving decided
निश्चित्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Absolutive)
TypeVerb
Rootनि+चित् (धातु) + क्त्वा/ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यप्/क्त्वा-अर्थे अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having decided’
सार्थम्meaningful
सार्थम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of वचनम्)
TypeAdjective
Rootस-अर्थ (प्रातिपदिक; स + अर्थ)
Formउपसर्ग/नञ्-विपरीतार्थक-समासवत्: सार्थ = अर्थवान्; नपुंसकलिङ्गः, एकवचनम्, द्वितीया (accusative singular)
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma (कर्म/Object of अब्रवीत्)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, एकवचनम्, द्वितीया (accusative singular)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (imperfect/past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverb)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनं क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative): quickly
अस्मिन्in this (case)
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Location: in this matter/in him)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्गः, एकवचनम्, सप्तमी (locative singular)
नरव्याघ्रO tiger among men
नरव्याघ्र:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootनर-व्याघ्र (प्रातिपदिक; नर + व्याघ्र)
Formकर्मधारय-समासः: नरः एव व्याघ्रः (tiger among men); पुल्लिङ्गः, एकवचनम्, सम्बोधन (vocative)
चारःa spy
चारः:
Karma (कर्म/Object of प्रतिविधीयताम्; passive construction)
TypeNoun
Rootचार (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, एकवचनम्, प्रथमा (nominative singular)
प्रतिविधीयताम्let (a spy) be assigned
प्रतिविधीयताम्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्रति+वि+धा (धातु)
Formलोट्-लकारः (imperative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्/कर्मणि-प्रयोगः (passive imperative): ‘let (it) be arranged/assigned’

"Sarabha has also decided and spoken these meaningful words of advice." O Tiger among men! Let a spy be assigned to cover him at once."

Ś
Śarabha
R
Rāma
V
Vibhīṣaṇa (contextual referent)

FAQs

Dharma in leadership includes due diligence: investigation is not cruelty but responsible protection of the larger good.

After Angada’s caution, Śarabha recommends a practical method—assigning a spy—to assess Vibhīṣaṇa’s intentions.

Practical wisdom—turning moral caution into a concrete, measured procedure.