Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

अयोध्याप्रत्यागमन-सन्देशः

Hanuman Sent Ahead to Ayodhya

देवोवामानुषोवात्वमनुक्रोशादिहागतः ।।6.128.43।।प्रियाख्यानस्यतेसौम्यददामिब्रुवतःप्रियम् ।गवांशतसहस्रं च ग्रामाणां च शतंपरम् ।।6.128.44।।सकुण्डलाश्शुभाचाराभार्याःकन्यास्तुषोडश ।हेमवर्णास्सुनासोरूश्शशिसौम्याननाःस्त्रियः ।।6.128.45।।सर्वाभरणसम्पन्नास्सम्पन्नाःकुलजातिभिः ।

sakuṇḍalāḥ śubhācārā bhāryāḥ kanyās tu ṣoḍaśa |

hemavarṇāḥ sunāsorūḥ śaśisaumyānanāḥ striyaḥ ||6.128.45||

sarvābharaṇasampannāḥ sampannāḥ kulajātibhiḥ |

“(เราจะมอบ) หญิงสาวพรหมจารีสิบหกนางเป็นภรรยา—สวมต่างหู มีความประพฤติดี ผิวพรรณดุจทอง จมูกและต้นขางดงาม ใบหน้าอ่อนละมุนดุจจันทร์—ประดับด้วยเครื่องอลังการครบถ้วน พร้อมด้วยชาติกำเนิดสูงศักดิ์และความมั่งคั่งบริบูรณ์”

sa-kuṇḍalāḥwearing earrings
sa-kuṇḍalāḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsa (सह/स) + kuṇḍala (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (Tatpuruṣa with सह/स-: "with earrings"), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
śubhācārāḥof good conduct
śubhācārāḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootśubha + ācāra (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (Karmadhāraya: "good" + "conduct"), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
bhāryāḥwives
bhāryāḥ:
Karma (कर्म/Object) [items being given]
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
kanyāḥmaidens
kanyāḥ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkanyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); appositional to bhāryāḥ
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विशेषार्थक/विरोधार्थक (emphatic/contrast: "indeed/but")
ṣoḍaśasixteen
ṣoḍaśa:
Visheshana (विशेषण/Quantifier)
TypeIndeclinable
Rootṣoḍaśa (संख्या/अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक (numeral used indeclinably)
hema-varṇāḥgolden-complexioned
hema-varṇāḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Roothema + varṇa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (Karmadhāraya: "gold" + "complexion"), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
su-nāsa-ūrūḥwith fine noses and thighs
su-nāsa-ūrūḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/उपपद) + nāsā + ūru (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (Dvandva: "nose and thighs"), पूर्वपद-विशेषण su- (good/fine); स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
śaśi-saumya-ānanāḥwith faces gentle like the moon
śaśi-saumya-ānanāḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootśaśin + saumya + ānana (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-कर्मधारय (descriptive compound: "moon-gentle-faced"), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
striyaḥwomen
striyaḥ:
Karma (कर्म/Object) [women being given]
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
sarva-ābharaṇa-sampannāḥadorned with all ornaments
sarva-ābharaṇa-sampannāḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva + ābharaṇa + sampanna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpuruṣa: "endowed with all ornaments"), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
sampannāḥprosperous / well-endowed
sampannāḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsampanna (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
kula-jātibhiḥby (their) noble family and lineage
kula-jātibhiḥ:
Karana (करण/Instrument-cause)
TypeNoun
Rootkula + jāti (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (Dvandva: "family and birth/lineage"), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); हेतु/विशेषण-निमित्ते (by reason of)

"O Gentle Hanuman! You have come here with great compassion. Are you God or a human being? For the sweet tidings brought by you to me, I will bestow a hundred thousand cows, hundred best villages, sixteen virgin women of good conduct as wives with earrings, with shapely noses, full moon like face, golden complexioned, decked with ornaments and rich women."

R
Rama
H
Hanuman

FAQs

It portrays rājadharma through gratitude and honoring truthful service: Rama publicly acknowledges the messenger’s faithful work and responds with generous gifts, a conventional royal expression of appreciation in the epic setting.

In context, the offer is not a bargain for truth but a reward for truthful tidings and loyal service already rendered; it emphasizes that Satya is valued and that righteous leadership recognizes merit.