Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

अयोध्याप्रत्यागमन-सन्देशः

Hanuman Sent Ahead to Ayodhya

सोऽपश्यद्रामतीर्थं च नदींवालुकिनींतथा ।वरूथींगोमतींचैवभीमंशालवनंतथा ।।।।प्रजाश्चबहुसाहस्रीःस्फीतान्जनपदानपि ।

so 'paśyad rāmatīrthaṃ ca nadīṃ vālukinīṃ tathā | varūthīṃ gomatīṃ caiva bhīmaṃ śālavanaṃ tathā || prajāś ca bahusāhasrīḥ sphītān janapadān api |

ระหว่างทางเขาได้เห็นรามตีรถะ และแม่น้ำวาลุกินี อีกทั้งวรูถีและโคมตี ตลอดจนป่าศาลอันน่าเกรงขาม—พร้อมทั้งแว่นแคว้นอันรุ่งเรืองและหมู่ชนมากมายนับพันในถิ่นฐานต่าง ๆ

सःhe
सः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
रामतीर्थम्Rama-tirtha (a sacred ford)
रामतीर्थम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootराम + तीर्थ (प्रातिपदिकौ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रामस्य तीर्थम्)
and
:
सम्बन्ध/समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: and)
नदीम्river
नदीम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वालुकिनीम्Valukini (river)
वालुकिनीम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootवालुकिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नदी-विशेषनाम
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध/समुच्चय (discourse)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयार्थक-अव्यय (so/likewise)
वरूथीम्Varuthi (river)
वरूथीम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootवरूथी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नदी-विशेषनाम
गोमतीम्Gomati (river)
गोमतीम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootगोमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नदी-विशेषनाम
and
:
सम्बन्ध/समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
एवalso/indeed
एव:
सम्बन्ध (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis: indeed/also)
भीमम्terrible
भीमम्:
कर्म-विशेषण (adjectival to object)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘शालवनम्’ इति विशेषणम्
शालवनम्sal-forest
शालवनम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootशालवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शालानां वनम्)
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध/समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (likewise)
प्रजाःpeople
प्रजाः:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘अपश्यत्’ इत्यस्य कर्म
and
:
सम्बन्ध/समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
बहुसाहस्रीःmany-thousand (in number)
बहुसाहस्रीः:
कर्म-विशेषण (adjectival to object)
TypeAdjective
Rootबहु + साहस्र (प्रातिपदिकौ)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (बहूनि साहस्राणि = many thousands) ‘प्रजाः’ इति विशेषणम्
स्फीतान्prosperous/abundant
स्फीतान्:
कर्म-विशेषण (adjectival to object)
TypeAdjective
Rootस्फीत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘जनपदान्’ इति विशेषणम्
जनपदान्kingdoms/regions
जनपदान्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootजनपद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘अपश्यत्’ इत्यस्य कर्म
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/सम्भावनार्थक-अव्यय (also/even)

He saw waters associated with Parasurama, and rivers Valukini, Varuthini, and Gomathi so also fearful woods of Sala trees and thousands of people, numerous kingdoms on the way.

G
Gomatī (river)

FAQs

Dharma is reflected in ordered, flourishing human landscapes (janapadas) and sacred sites—suggesting that righteous governance and sacred memory sustain prosperity.

The text describes landmarks Hanumān passes—rivers, forests, and populated regions—while traveling toward Ayodhyā.

Single-minded perseverance—Hanumān observes the world in passing but remains focused on completing his task.