Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

अयोध्याप्रत्यागमन-सन्देशः

Hanuman Sent Ahead to Ayodhya

एवमुक्त्वामहातेजास्सम्प्रहृष्टतनूरुहः ।उत्पपातमहावेगाद्वेगवान्विचारयन् ।।।।

evam uktvā mahātejāḥ samprahṛṣṭa-tanūruhaḥ | utpapāta mahāvegād vegavān vicārayan ||

ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ขนกายพองชูด้วยปีติ ก็ผุดลุกโผนขึ้นอีกครั้งด้วยความเร็วมหาศาล มุ่งพิจารณาเส้นทางของตน

एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (manner adjunct)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
पूर्वक्रिया (absolutive relation)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive) ‘वच्’ धातोः; पूर्वक्रिया (having said)
महातेजाःthe mighty/illustrious one
महातेजाः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहातेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महत् तेजः यस्य) — subject
सम्प्रहृष्टतनूरुहःwith hairs bristling in joy
सम्प्रहृष्टतनूरुहः:
कर्ता-विशेषण (adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootसम्प्रहृष्ट + तनूरुह (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सम्प्रहृष्टाः तनूरुहाः यस्य = whose hairs stood on end) विशेषणम्
उत्पपातleapt up
उत्पपात:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः उत्-
महावेगात्from great speed/impetus
महावेगात्:
अपादान (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootमहावेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ (from great speed/impetus)
वेगवान्swift
वेगवान्:
कर्ता-विशेषण (adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootवेगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (swift)
अविचारयन्not considering/without deliberation
अविचारयन्:
क्रिया-विशेषण (concomitant action)
TypeVerb
Rootवि + चर् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present participle active), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-पूर्वकः (a-vicārayan = not considering)

Highly energetic Hanuman, was thrilled, overcome with happiness (that he was able to communicate to Guha) and unmindful of the fatigue, being endowed with speed and swift movement, went up.

H
Hanumān
G
Guha (implied from prior speech context)

FAQs

Dharma as tireless service: joy becomes fuel for duty, not distraction from it.

After delivering his message to Guha, Hanumān immediately resumes his rapid journey.

Enthusiastic diligence—he does not linger after success but continues the mission.